Hümeze 6. ayet

Nâru'llâhi'l-mûkade "Allah'ın tutuşturulmuş ateşidir."

Beşinci ayetteki sorunun cevabı burada başlıyor. Cümle isim cümlesidir; mübtedası (gizli) hiye ya da doğrudan bir haber cümlesidir: "[O,] Allah'ın tutuşturulmuş ateşidir."

Ateş, Allah ismine izafe edilmiş (tamlanmış). Bu tercih üzerinde durmak gerekir, çünkü Kur'an cehennem ateşinden söz ederken bu tamlamayı her yerde kullanmaz.

Klasik müfessirlerin verdiği izahlar:

Bir — tazim ve teşdid. Bir şeyin Allah'a izafe edilmesi Arapçada onun büyüklüğünü bildirir. "Allah'ın ateşi" ifadesi, bu ateşin bilinen ateşlerden farklı bir mertebede olduğunu söyler.

İki — dünyadaki ateşten ayırmak. Muhatap "ateş" dendiğinde bildiği şeyi düşünecektir. Tamlama, o düşünceyi keser.

Bir üçüncü izah daha var ve bunu kendi okumam olarak ekliyorum: sûre boyunca sahiplik meselesi işleniyordu. Adam malı topladı, saydı, kendisinin saydı, ondan kalıcılık bekledi. Ateşin sahibinin adıyla anılması, bu sahiplik dizisinin sonuna konmuş bir cümledir. Malın kime ait olduğu tartışmalıydı; ateşin kime ait olduğu tartışmasızdır.

Kök: و-ق-د. Tutuşmak, yanmak. Vakûd — yakıt. Evkade (ef'ale) — tutuşturdu, yaktı.

el-Mûkade, ef'ale babından ism-i mef'ûldür: tutuşturulmuş, yakılmış. Yani kendiliğinden yanan değil, yakılan. Ateşin bir yakıcısı vardır.

Kur'an'daki akraba kullanımlar:

• "Yakıtı insanlar ve taşlar olan ateş" (Bakara 2/24; ayrıca Tahrîm 66/6). Vakûduhâ — aynı kök. Yakıtın ne olduğu söyleniyor.
• "Ne zaman savaş için bir ateş tutuştursalar, Allah onu söndürür" (Mâide 5/64). Aynı fiil, insan eliyle tutuşturulan ateş için.

İki ayeti yan yana koymak öğreticidir: insanın tutuşturduğu ateş söndürülür; Allah'ın tutuşturduğu ateş için böyle bir şey söylenmez.

Ve Bakara 2/24 ile bağlantı bir başka şey daha söyler: yakıtın insanın kendisi olması. Kişi malı topluyordu; sonunda yakıt oluyor.