Kehf 71-82. ayetler — Üç olay ve açıklaması

Üç olay art arda geliyor ve her biri aynı yapıyla kuruluyor: fiil → Mûsâ'nın itirazı → hatırlatma.

Ve itirazların şiddeti azalıyor: birincisi soru, ikincisi daha sert bir soru (le-kad ci'te şey'en nükrâ), üçüncüsü itiraz bile değil — bir öneri.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı üçüncü itirazın biçimidir: Mûsâ üçüncüde ahlâkî bir itiraz getirmiyor; karşılık alınmamasını yadırgıyor. Yani üç olay, itiraz edilebilirlik bakımından da bir sıra oluşturuyor.

STYLE gereği bir kayıt: bu olay, bir insanın kendi kararıyla yapabileceği bir iş olarak sunulmuyor. Nitekim seksen ikinci ayet bunu açıkça söyleyecek: ve mâ fealtühû an emrî — "bunu kendiliğimden yapmadım."

Bu cümle kıssanın hükmüdür ve bunu kendi okumam olarak kaydediyorum: kıssadan genel bir davranış kuralı çıkarılamaz; çıkarılabilecek olan, bilginin eksik olduğu yerde hükmün ertelenmesidir — nitekim altmış sekizinci ayet bunu baştan söylemişti.

Ve üçüncü açıklamada bir ayrıntı kaydedilmeye değer: ve kâne ebûhümâ sâlihâ — "babaları da sâlih bir kimseydi."

Bunu bir gözlem olarak kaydediyorum: korunan şey çocukların malıdır; anılan sebep ise babanın hâlidir. Ayet bu bağı kurup bırakıyor, açıklamıyor.

فَأَرَادَ رَبُّكَ أَن يَبْلُغَآ أَشُدَّهُمَا وَيَسْتَخْرِجَا كَنزَهُمَا رَحْمَةً مِّن رَّبِّكَ — ve üç açıklamada da fiilin nispeti değişiyor:

Üç fiil, üç ayrı özne: ben, biz, Rabbin. Bu, metinden doğrulanabilir bir derecelenmedir ve klasik tefsirlerde üzerinde durulmuştur. Bunu bir dizim gözlemi olarak kaydediyorum; nispetlerin neden değiştiğine dair izahları aktarmakla yetiniyor, tercih dayatmıyorum.