Tâhâ 124-127. ayetler

Ve men a'rada an zikrî fe-inne lehû maîşeten danken ve nahşüruhû yevme'l-kıyâmeti a'mâ · Kāle rabbi lime haşertenî a'mâ ve kad küntü basîrâ · Kāle kezâlike etetke âyâtünâ fe-nesîtehâ, ve kezâlike'l-yevme tünsâ · Ve kezâlike neczî men esrafe ve lem yü'min bi-âyâti rabbih, ve le-azâbü'l-âhırati eşeddü ve ebkā

"Kim benim zikrimden yüz çevirirse, onun için dar bir geçim vardır ve kıyamet günü onu kör olarak toplarız. · 'Rabbim! Ben gören biriyken beni niçin kör olarak topladın?' der. · 'Böyledir: âyetlerimiz sana geldi, sen onları unuttun; bugün de sen öylece unutuluyorsun' der. · Haddi aşan ve Rabbinin âyetlerine inanmayanı işte böyle cezalandırırız. Âhiret azabı ise daha şiddetli ve daha kalıcıdır."

ض-ن-ك kökü — dizinde ilk kez burada çözümleniyor ve kelime Kur'an'da yalnız burada geçer.

Dilcilerin verdiği çekirdek anlam: darlık, sıkışıklık. Ve kökün somut kullanımları kaydedilir:

Dilciler kökün dayyik (dar) ile akraba olduğunu kaydeder ve aralarındaki farkı şöyle açıklar: dayyik genel darlık, dank ise sıkıntı veren, bunaltan darlık. Bunu dilcilerin kaydettiği şekliyle aktarıyorum.

مَعِيشَة — kök ع-ي-ش: yaşamak. Maîşe, "yaşanan hayat, geçim"dir — yani soyut bir hayat değil, günü gününe yaşanan hayat.

Şimdi terkibin ne anlattığı üzerinde durmak gerekiyor ve ihtilaf gizlenmemelidir:

Tercih dayatmıyorum.

Ancak iki metin verisi kaydediyorum:

Bir — ayet, iki karşılığı ayrı ayrı ve farklı zaman kiplerinde veriyor: fe-inne lehû maîşeten danken (isim cümlesi, zaman belirtilmemiş) ve ve nahşüruhû yevme'l-kıyâmeti a'mâ (fiil, zamanı açıkça söylenmiş). Yani ikinci karşılığın zamanı belirtilmiş, birincininki belirtilmemiş. Bu, dördüncü okumayı destekleyen bir karinedir — ama bir tercih değildir.

İki — kelimenin resmi darlıktır, yokluk değil. Ayet fakirlikten söz etmiyor. Nitekim Kur'an, malın çokluğunu tek başına bir ölçü saymaz — nitekim bu sûrenin yüz otuz birinci ayeti tam bunu söyleyecek (ve lâ temüddenne ayneyke ilâ mâ metta'nâ bihî).

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı kelimenin sözlük alanıdır: dank, kabın küçüklüğü değil, içindekinin sıkışmasıdır. Aynı miktar, dar bir kapta bunaltır. Yani ayetin tarif ettiği şey, sahip olunanın azlığı değil — sahip olunanla yaşanamaması.

Ve sûre içi bağ kaydedilmelidir. Yüzüncü ayette aynı fiille (men a'rada) başlayan cümlenin karşılığı bir yük idi:

İki ceza da bedensel bir sıkıntıyı adlandırıyor: biri taşınamayan ağırlık, öteki içinde durulamayan darlık. Bu, sûre içinde doğrulanabilir bir örtüşmedir.

Ve İnşirâh 94/1-2'de bunun tam karşıtı işlenmişti: elem neşrah leke sadrak · ve veda'nâ anke vizrak — göğsün açılması ve yükün indirilmesi.

İki sûre, aynı iki resmi zıt yönlerde kullanıyor. Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum; iki metin arasında doğrulanabilir bir kelime örtüşmesidir.

Ayetin bugüne bakan yönü, kelimenin seçiminde duruyor.

Ayet "malı azalır" demiyor. Dank — dar. Ve darlık, sahip olunan şeyin miktarından değil, onunla kurulan ilişkiden doğabilir.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı yalnız kelimenin sözlük alanıdır: aynı gelir, aynı ev, aynı gün — birinde yeterken ötekinde yetmez. Ayet, farkın nerede olduğunu söylüyor: an zikrî — anmadan yüz çevirmede. Bunun ötesine, sosyal ya da psikolojik bir teori kurmaya girmiyorum.

Karşıtlık kaydedilmelidir ve sûrenin içinden gelen bir hazırlığı vardır.

Doksan altıncı ayette Sâmirî'nin ilk sözü bir görme iddiasıydı: basurtü bimâ lem yebsurû bih — "ben onların görmediğini gördüm."

Yüz yirmi beşinci ayette bir başka görme iddiası geliyor: ve kad küntü basîrâ — "ben gören biriydim."

Aynı kelime üç yerde: biri iddia, biri itiraz, biri teslim. Bu, metinden doğrulanabilir bir dağılımdır ve bunu kendi okumam olarak kaydediyorum.

Ve Kur'an içinden bir akraba ayet kaydedilmelidir: fe-innehâ lâ ta'me'l-ebsâru ve lâkin ta'me'l-kulûbü'lletî fi's-sudûr (Hac 22/46) — "gözler kör olmaz; asıl körleşen, göğüslerdeki kalplerdir." Bu ayeti yalnız bir Kur'an içi paralel olarak anıyorum; üzerine bir çıkarım kurmuyor ve Tâhâ'nın cümlesini onunla açıklamıyorum, çünkü Tâhâ'nın kendi cevabı görme üzerinden değil, aşağıda görüleceği gibi nisyân üzerinden veriliyor.

Buraya ait olan, sûrenin kendi içindeki cevaptır. Ve cevap, körlüğün ne olduğunu tartışmıyor:

Kāle kezâlike etetke âyâtünâ fe-nesîtehâ, ve kezâlike'l-yevme tünsâ.

Dizim nüktesi kaydedilmelidir: cevap "körsün çünkü görmüyordun" demiyor. Kullanılan fiil nisyândır — görme değil, unutma.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı fiil seçimidir: itiraz görme üzerine kuruluyor, cevap hafıza üzerinden veriliyor. Yani ayet, gözün gördüğü ile aklın tuttuğunu ayırıyor: kişi görmüştü — etetke âyâtünâ — ama tutmadı.

İki fiil aynı kökten ve karşılıklı:

Ve ikinci fiilin anlamı üzerinde bir kayıt gereklidir: Allah'a unutma nispet edilemez — nitekim bu sûrenin elli ikinci ayeti bunu açıkça nefyetmiştir: lâ yadıllü rabbî ve lâ yensâ.

Dolayısıyla tünsâ burada "terk edilirsin, bırakılırsın" anlamındadır ve klasik tefsirlerde de böyle açıklanır. Bu, sûrenin kendi içinden doğrulanabilen bir kayıttır — çünkü nefy cümlesi aynı sûrededir.

Ve ن-س-ي kökünün sûredeki dört geçişi burada tamamlanıyor — 20/49-52 bahsinde tablolandı: 52 (nefy), 88 (buzağı), 115 (Âdem), 126 (iki kez: fiil ve karşılığı).

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum: sûre, unutmayı önce Allah hakkında nefyediyor, sonra insanın üç ayrı hâlinde tespit ediyor, ve son geçişte onu bir karşılık hâline getiriyor.

وَلَعَذَابُ ٱلْءَاخِرَةِ أَشَدُّ وَأَبْقَىٰ (127) — ve Fir'avn'ın kelimesi burada üçüncü kez geçiyor.

Fir'avn'ın sorduğu soru, elli altı ayet sonra metnin kendi cümlesiyle cevaplanıyor — ve kullanılan iki kelime de onun kendi kelimeleridir: eşedd ve ebkā. Bunu sûrenin en sıkı halkalarından biri olarak kaydediyorum ve metinden doğrulanabilirdir.