ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ يُولِجُ ٱلَّيْلَ فِى ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِى ٱلَّيْلِ وَأَنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌۢ بَصِيرٌ · ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلْحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدْعُونَ مِن دُونِهِۦ هُوَ ٱلْبَٰطِلُ
Zâlike bi-enna'llâhe yûlicü'l-leyle fi'n-nehâri ve yûlicü'n-nehâra fi'l-leyli ve enna'llâhe semîun basîr · Zâlike bi-enna'llâhe hüve'l-hakku ve enne mâ yed'ûne min dûnihî hüve'l-bâtılü ve enna'llâhe hüve'l-aliyyü'l-kebîr
"Bu böyledir; çünkü Allah geceyi gündüzün içine, gündüzü de gecenin içine sokar ve Allah işitendir, görendir. Bu böyledir; çünkü Allah gerçeğin ta kendisidir; O'nun dışında yalvardıkları ise bâtılın ta kendisidir. Ve Allah, yücedir, büyüktür."
Kökün anlamı: dar bir yerden içeri girmek. Vilâc — giriş; tevlîc — sokmak. Dilciler kökü "iğnenin deliğinden geçmek" gibi dar geçişler için kaydeder.
Kelimenin seçimi kaydedilmeye değer ve bunu bir gözlem olarak veriyorum: gece ile gündüzün ilişkisi, yer değiştirme olarak değil, birbirinin içine sızma olarak anlatılıyor. Yani sınır keskin değil.
Zümer 39/5'te aynı olgu başka bir kökle anlatılmıştı: yükevviru'l-leyle ale'n-nehâri ve yükevviru'n-nehâra ale'l-leyl — ك-و-ر: sarmak, katlamak. Oraya dayanıyorum.
| Yer | Fiil | Resim |
|---|---|---|
| Zümer 39/5 | Yükevviru | Sarmak — biri ötekinin üstüne dolanıyor |
| Hac 22/61 | Yûlicü | Sokmak — biri ötekinin içine giriyor |
İki resim de aynı olguyu anlatıyor ve ikisi de sınırın keskin olmadığını söylüyor. Ve Zümer bölümünde çizilen STYLE sınırını burada da koruyorum: bu kelimelerden yerin biçimine ya da hareketine dair kesin bir sonuç çıkarmıyorum. Ayetin anlattığı şey, gece ile gündüzün kesintisiz geçişidir.
ب-ط-ل kökü: boşa gitmek, geçersiz olmak, yok olmak. Dilciler bâtılı "kendisini ayakta tutacak bir dayanağı olmayan" diye açıklar. Bâtıl, kendiliğinden düşen şeydir.
İki kökün karşıtlığı, kelimelerin kendi anlamlarında kurulu ve bunu bir dilcilik gözlemi olarak kaydediyorum: biri duran, öteki düşen. Karşıtlık doğru-yanlış ekseninde değil, kalıcılık ekseninde.
Ve altmış ikinci ayet, altıncı ayetin tekrarıdır: zâlike bi-enna'llâhe hüve'l-hakk — aynı cümle, elli altı ayet arayla. Bu, metinden doğrulanabilir bir halkadır.