Mü'minûn 55-56. ayetler

E-yahsebûne ennemâ nümiddühüm bihî min mâlin ve benîn · Nüsâriu lehüm fi'l-hayrât, bel lâ yeş'urûn

"Kendilerine mal ve oğullar vererek onları desteklememizi, hayırları önlerine koşturmamız mı sanıyorlar? Hayır, farkında değiller."

Kökün somut anlamı: uzatmak, çekmek, sürekli beslemek. Medd — uzatma; midâd — mürekkep (kaleme sürekli akan); imdâd — sürekli takviye etme.

Kalıp IV. bâbdır ve dilciler medde ile emedde arasında bir ayrım kaydeder: emedde çoğunlukla iyilik ve destek için, medde süre uzatma ve mühlet için kullanılır. İzahı nakledildiği şekliyle aktarıyorum; Kur'an'da bu ayrımın istisnaları da vardır.

Ve fiilin muzâri gelmesi kaydedilmelidir: nümiddühüm — süregiden bir verme.

İki kelime Kur'an'da düzenli olarak birlikte geçer: Kehf 18/46 (el-mâlü ve'l-benûne zînetü'l-hayâti'd-dünyâ), Sebe' 34/35 (nahnü ekserü emvâlen ve evlâden; Sebe''de işlendi), Nûh 71/12 (Nûh'de işlendi), Kalem 68/14 (Kalem'de işlendi).

Ve Sebe' 34/35-37'de bu meselenin tamamı işlenmişti: malın ve evlâdın yakınlık ölçüsü sayılmasına verilen cevap. Oraya dayanıyorum ve tekrarlamıyorum.

Buraya ait olan, sorunun kuruluşudur.

Dizim kaydedilmelidir ve bu, iki ayetin en dikkat çekici yeridir: elli beşinci ve elli altıncı ayetler tek bir cümledir, ayet sınırı cümleyi bölmüyor.

Cümlenin iskeleti şudur: e-yahsebûne enne… nüsâriu lehüm fi'l-hayrât. Yani soru "mal veriyoruz" hakkında değil; "mal vermek, hayırları önlerine koşturmaktır" varsayımı hakkında.

Bunu bir dizim gözlemi olarak veriyorum, dayanağı ennenin haberinin ikinci ayette olmasıdır. Ve i'râb üzerinde dilciler ayrılır: ennemâ bitişik mi (kâffe) ayrı mı (enne + mâ mevsûle); iki i'râb da nakledilir. İki durumda da cümlenin hükmü aynı yere çıkar.

Ve burada sûrenin en dikkat çekici lafız örgülerinden biri kuruluyor.

س-ر-ع kökü: hızlı olmak. Kalıp III. bâbdır (sârea): koşturmak, yarışırcasına acele etmek.

Aynı fiil, beş ayet sonra bir kez daha geçecek:

Aynı fiil, aynı terkiple (fi'l-hayrât), beş ayet arayla iki kez. Bu, sûre içinde doğrulanabilir bir tekrardır ve metnin lafzından okunur.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum, dayanağı bu birebir tekrardır: elli altıncı ayette hayırlara koşan verendir ve koşulan yer onların önüdür; altmış birinci ayette hayırlara koşan kullardır. Yani sûre, bir vehmi tarif ettikten beş ayet sonra aynı ifadenin doğru öznesini gösteriyor.

Ve fark tam da özne farkıdır: biri kendisine bir şey koşturulduğunu sanıyor, öteki kendisi koşuyor.

Bel edatı Furkān 25/11'de işlendi: önceki söylenenden vazgeçip asıl sebebi getiriyor. Oraya dayanıyorum.

ش-ع-ر kökü: ince bir şeyi fark etmek, sezmek. Şa'r — kıl (inceliğinden); şâir — ince olanı fark eden; meş'ar — fark edilen, bilinen yer; şuûr — sezgi.

Ve fiilin seçimi kaydedilmelidir: ayet lâ ya'lemûn (bilmiyorlar) demiyor — lâ yeş'urûn (sezmiyorlar). Kökün resmi ince bir şeyi fark etmektir.

Bunu kendi okumam olarak veriyorum, dayanağı kökün bu anlamıdır: eksik olan bilgi değil, fark ediş. Mal ve evlâdın verildiğini görüyorlar; verilişin ne anlama geldiğini sezmiyorlar.

Elli birinci ayetten elli altıncı ayete kadar olan bölüm bir bütündür ve sırası kaydedilmeye değer:

Bunu kendi okumam olarak veriyorum: blok, birlikten parçalanmaya, parçalanmadan memnuniyete, memnuniyetten yanılgıya iniyor. Ve her basamakta karşı tarafın bir iyi zannı var: elindekiyle sevinmek (53), refahı lütuf saymak (55-56). Yani bloğun anlattığı şey bir azap değil, bir yanlış okuma.