Neml 15-16. ayetler

Ve lekad âteynâ Dâvûde ve Süleymâne ılmâ, ve kāle'l-hamdü lillâhi'llezî faddalenâ alâ kesîrin min ıbâdihi'l-mü'minîn · Ve verise Süleymânü Dâvûd, ve kāle yâ eyyühe'n-nâsü ullimnâ mantıka't-tayri ve ûtînâ min külli şey', inne hâzâ le-hüve'l-fadlü'l-mübîn

"Andolsun, Dâvûd'a ve Süleymân'a bir ilim verdik ve ikisi de şöyle dedi: 'Bizi mümin kullarının birçoğundan üstün kılan Allah'a hamdolsun.' Süleymân, Dâvûd'a vâris oldu ve şöyle dedi: 'Ey insanlar! Bize kuşların dili öğretildi ve bize her şeyden verildi. Bu, gerçekten apaçık bir lütuftur.'"

Kıssa, mülkle değil ilimle açılıyor ve bu bir dizim verisidir. Âteynâ… ılmen — ilk cümlenin nesnesi ilimdir.

Ve kelimenin nekre (belirsiz) gelişi kaydedilmeye değer: ılmen — "bir ilim." Yani neyin bilgisi olduğu söylenmiyor. Bunu bir dizim gözlemi olarak kaydediyorum: belirsizlik, kapsamı açık bırakıyor ve bir sonraki ayette bir örneği veriliyor (mantıku't-tayr), ama tanımı verilmiyor.

Sâd'de Dâvûd ve Süleymân bölümü ayrıntılı işlendi (atlar, dua, rüzgâr, evvâb kelimesinin üç peygamber için tekrarı) ve Sebe' 34/10-14'te ikisine verilenler tablolanmıştı (demirin yumuşatılması, bakırın akıtılması, rüzgâr, cinlerin çalışması, ve Süleymân'ın ölümü). Bu iki dosyaya dayanıyorum; oradaki tahlilleri tekrarlamıyorum.

Neml'e özgü olan şudur ve sayılabilir bir farktır:

Üç sûre aynı iki ismi üç ayrı kapıdan anıyor. Bunu bir gözlem olarak kaydediyorum.

Hamdin içeriği dikkatle okunmalıdır ve iki kaydı vardır:

1. Alâ kesîrin — "birçoğundan", hepsinden değil. 2. Min ıbâdihi'l-mü'minîn — üstün tutuldukları grup, mümin kullardır.

Bunu bir dizim gözlemi olarak kaydediyorum: cümle mutlak bir üstünlük iddiası kurmuyor — iki tarafından da sınırlanmış. Ve karşılaştırma inkârcılarla değil, müminlerle yapılıyor.

Ve cümlenin fiili kaydedilmelidir: faddale — "üstün kıldı", meçhul değil, fâili Allah. Yani üstünlük bir kazanım olarak değil, bir veriliş olarak anılıyor. Nitekim cümle el-hamdü lillâh ile başlıyor: sözün öznesi baştan belirtilmiş.

و-ر-ث kökü: birinden sonra onun yerine geçmek, ona ait olana sahip olmak.

Neyin miras alındığı ayette söylenmiyor ve bu, klasik tefsirlerde tartışılmıştır:

Tercih dayatmıyorum. Bir karine kaydediyorum, tercih olarak değil: ayet zinciri bir önceki ayette ılmen ile açılmış ve bir sonraki cümlede Süleymân öğretilen bir şeyden söz ediyor (ullimnâ). Bağlam ilim eksenindedir; ama ayet bunu açıkça söylemiyor.

ن-ط-ق kökü: sesle söz çıkarmak, konuşmak. Mantık — konuşma, söz; ve buradan sonraki asırlarda düşünce yöntemi (mantık ilmi) anlamını kazanmıştır. Kök Necm 53/3'te (ve mâ yentıku ani'l-hevâ) ve Mürselât'de işlendi; ikisinde de bu ayet zaten anılmıştı. Tekrarlamıyorum.

Ve Fussilet 41/21'de aynı kök hesap gününde organların konuşturulması için geçmişti (entakanallâhu'llezî entaka külle şey'). Neml'in son bloğunda aynı kök tersine dönecek: 85. ayette fe-hüm lâ yentıkūn — "artık konuşamazlar."

Sûre içinde kök iki kez geçiyor ve iki yön birbirinin tersidir:

Bu, sûre içinde doğrulanabilir bir tekrardır. Ve bunu kendi okumam olarak kaydediyorum: sûre, konuşmayı bir imkân olarak açıp bir yoksunluk olarak kapatıyor.

Bir sınır çiziyorum ve STYLE gereği açıkça yazıyorum: mantıku't-tayr ifadesinden hayvan iletişimi hakkında bilimsel bir iddia çıkarmıyorum. Ayet, Süleymân'a verilmiş özel bir anlayışı bildiriyor; genel bir bilgi kapısı açtığını söylemiyor. Nitekim fiil meçhuldür ve öznesi bellidir: ullimnâ — "bize öğretildi."

وَأُوتِينَا مِن كُلِّ شَىْءٍ — "bize her şeyden verildi."

Dizim kaydedilmelidir: min harfi var. Cümle ûtînâ külle şey' (her şey verildi) demiyor — min külli şey': "her şeyden [bir pay]." Yani veriliş, kapsamı değil çeşitliliği bildiriyor.

Ve aynı ifade bu sûrede bir kez daha, 23. ayette, Sebe' melikesi için kullanılacak: ve ûtiyet min külli şey'. Aynı terkip, biri peygamber biri melike için. Bu, sûre içinde doğrulanabilir bir tekrardır ve orada geri döneceğim.