Neml 45-47. ayetler

Ve lekad erselnâ ilâ Semûde ehâhüm Sâlihan eni'büdullâhe fe-izâ hüm ferîkāni yahtesımûn · Kāle yâ kavmi lime testa'cilûne bi's-seyyieti kable'l-haseneti levlâ testağfirûnallâhe lealleküm turhamûn · Kālü'ttayyernâ bike ve bi-men meake, kāle tâiruküm ındallâh, bel entüm kavmün tüftenûn

"Andolsun, Semûd'a kardeşleri Sâlih'i, 'Allah'a kulluk edin' diye gönderdik. Bir de baktın ki, çekişip duran iki fırka olmuşlar. Dedi ki: 'Ey kavmim! İyilikten önce kötülüğü niçin acele istiyorsunuz? Allah'tan bağışlanma dileseniz ya — belki merhamet görürsünüz.' Dediler ki: 'Senin ve seninle beraber olanların yüzünden uğursuzluğa uğradık.' Dedi ki: 'Uğurunuz Allah katındadır. Aslında siz sınanmakta olan bir topluluksunuz.'"

İzâ fücâiyye — "bir de bakarsın" bildiren edat. Bu edat Yâsîn'de ayrıntılı işlendi. Tekrarlamıyorum.

Ve sonuç kaydedilmelidir: tek bir emir (i'büdûllâh) veriliyor ve topluluk hemen ikiye ayrılıyor.

Bunu bir gözlem olarak kaydediyorum: ayet, davetin sonucunu bir kabul ya da ret olarak değil, bir bölünme olarak veriyor. Ve fiil çekişmedir: yahtesımûn — VIII. bâb, karşılıklılık bildirir.

خ-ص-م kökü: davalaşmak, karşılıklı hasım olmak. Kelime hukukî bir çekişmeyi de karşılar.

Cümle bir soruyla kuruluyor ve iki kelime karşı karşıya konuyor: seyyie ve hasene.

Kelimelerin buradaki karşılığı üzerinde klasik tefsirlerde farklı izahlar nakledilir:

Üç izah birbirine yakındır; tercih dayatmıyorum.

Ve fiilin kalıbı kaydedilmelidir: testa'cilûn — X. bâb, ع-ج-ل kökünden: bir şeyin çabuk gelmesini istemek. Kalıp, isteğin kendisini vurgular.

لَوْلَا تَسْتَغْفِرُونَ — levlâ burada, muzâri fiilin başında teşvik bildirir: "…-seniz ya." Dilciler bu kullanımı tahdîd (teşvik ve azarlama karışımı bir çağrı) diye adlandırır.

Bunu bir dizim gözlemi olarak kaydediyorum: cümle emir kipiyle değil, teşvik kalıbıyla kuruluyor. Ve karşılık kesin değil, ümitli veriliyor: lealleküm turhamûn — "belki merhamet görürsünüz."

ط-ي-ر kökü: uçmak. Tetayyür: kuş uçurarak fal bakma âdetinden gelen bir kelime; buradan "uğursuzluk saymak."

Bu itham Yâsîn 36/18-19'da ayrıntılı işlendi ve orada üç yer tablolanmıştı — ve bu ayet o tabloda zaten yer alıyordu:

Ve Yâsîn'de kaydedilen okuma burada da geçerlidir; tekrarlamıyorum: üç kıssada aynı hamle tekrarlanıyor — bir sıkıntı var, sıkıntının sebebi olarak yeni gelen gösteriliyor.

Neml'e ait olan fark, verilen cevaptır ve kaydedilmelidir:

İki cevap da aynı kelimeyi (tâir) kullanıyor ama farklı harflerle bağlıyor: mea (beraberlik) ve ınde (nezdinde). Bu, iki sûre arasında doğrulanabilir bir farktır.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum: Yâsîn'in cevabı sebebi muhatabın kendisine iade ediyordu; Neml'in cevabı, uğur diye bir şeyin bağımsız bir güç olmadığını söylüyor. İki cevap çelişmiyor — biri sorumluluğu, öteki kaynağı gösteriyor.

بَلْ أَنتُمْ قَوْمٌ تُفْتَنُونَ — tüftenûn, ف-ت-ن kökünden ve meçhul: "sınanmaktasınız."

Kök Ankebût 29/2-3'te ve Bürûc'de işlendi: kökün somut anlamı madeni ateşe sokup safını curufundan ayırmaktır. Tekrarlamıyorum.

Ve fiilin meçhul gelişi kaydedilmeye değer ve bir dizim gözlemi olarak veriyorum: cümle "siz sınanıyorsunuz" diyor, sınayanı adlandırmıyor. Yani cevap, uğursuzluk iddiasının yerine bir başka açıklama koyuyor: başınıza gelen şey bir işaret değil, bir sınamadır.