Ahzâb 49. ayet

Yâ eyyühe'llezîne âmenû izâ nekahtümü'l-mü'minâti sümme tallaktümûhünne min kabli en temessûhünne fe-mâ leküm aleyhinne min iddetin ta'teddûnehâ, fe-mettiûhünne ve serrihûhünne serâhan cemîlâ

"Ey iman edenler! Mümin kadınlarla nikâhlanıp da onlara dokunmadan boşarsanız, sizin için onlar üzerinde sayacağınız bir iddet yoktur. Onlara bir karşılık verin ve onları güzellikle salıverin."

Ayet bir hüküm bildiriyor ve hükmü bir emirle kapatıyor.

Ve kapanış emri, yirmi sekizinci ayetle birebir aynı: serâhan cemîlâ.

Aynı terkip, biri teklif biri emir. Ve ikisi arasında yirmi bir ayet var.

Bu, sûrenin bir yöntemidir ve kaydediyorum: özel bir durumda uygulanan ölçü, sonra genel bir emir olarak tekrarlanıyor. Sûre, Peygamber'in evinde kurulan ölçüyü herkese açıyor.

Kendi okumam olarak kaydediyorum; dayanağı terkibin aynen tekrarlanmasıdır.

Saymak. Adet — sayı; iddet — sayılan süre.

Ve kelimenin kökünde bir sayma işi var — nitekim ayet fiili de ekliyor: ta'teddûnehâ — "sayacağınız". Aynı kökten iki kelime.

İddet kurumunun ne olduğu ve hangi durumlarda ne kadar sürdüğü fıkhın konusudur ve bu tefsirde ele alınmıyor. Talâk'de bu konuya değinilmişti; oraya bırakıyorum.

Ayetin lafzından çıkan şey şudur: belirli bir durumda (nikâhın kurulup fiilen başlamadan sona ermesi) bekleme süresi yoktur.

Ve hükmün gerekçesi kurumun mantığında görünür: iddetin işlevlerinden biri nesebin karışmamasıdır; o ihtimalin bulunmadığı durumda süre de gerekmiyor. Bu bir gözlemdir, fıkhî bir hüküm değildir.

م-ت-ع kökü bu sûrede üçüncü kez (16, 28, 49).

Ve hükmün yapısı kaydedilmeye değer: ayet önce bir yükümlülüğü kaldırıyor (iddet yok), sonra bir yükümlülük koyuyor (karşılık verin ve güzellikle salıverin).

Yani ayet bir kolaylık getirirken, kolaylığın maliyetini karşı tarafa yıkmıyor. Süre kalkıyor, ama karşılık ve biçim kalıyor.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum; dayanağı ayetin iki cümlesinin sırasıdır.

Ayetin ölçüsü, kısa süren ilişkilerin de bir sonu olduğudur.

Bir bağ ne kadar kısa sürerse sürsün, bitişinin bir biçimi vardır. Ve ayet, sürenin kısalığını bir gerekçe saymıyor: "zaten başlamamıştı" demiyor.

Aksine, iki şey istiyor: bir karşılık ve bir biçim. Yani ilişkinin süresi ile bitişindeki sorumluluk aynı şey değil.