Duhân 53-54. ayetler

Yelbesûne min sündüsin ve istebrakın mütekābilîn · Kezâlike ve zevvecnâhüm bi-hûrin în

"İnce ve kalın ipekten giyerler, karşılıklı otururlar. İşte böyle. Ve onları iri gözlü eşlerle eşleştirdik."

İki kelime İnsân 76/21'de işlendi. Tekrarlamıyorum. Oradaki kayıt:

- سُندُس (sündüs) — ince, yumuşak ipek. - إِسْتَبْرَق (istebrak) — kalın, parlak, işlemeli ipek; atlas.

Ve İnsân'de iki şey daha kaydedilmişti ve ikisi de buraya taşınmalı.

Bir — kelimelerin kökeni hakkında:

"Bu sûrenin lüks tasvirinde kullanılan kelimelerin bir kısmı Arapçaya dışarıdan girmiştir: zencebîl, sündüs, istebrak."

Ve İnsân'nin kapanış kaydında: "hangi dilden geldiği konusunda hüküm verilmedi; yalnızca Arapçaya dışarıdan girdiklerinin yaygın kabul olduğu kaydedildi." Aynı kaydı koruyorum.

İki — ipeğin o dünyadaki anlamı hakkında:

"ipek, o dünyada ithal maldı. Çin'den gelen, yol boyunca elden ele geçen, fiyatı ağır bir lükstü. Yani kelime bir kumaş adı değil, bir erişilmezlik adıdır."

Oraya dayanıyorum.

Duhân'a özgü olan iki şey var.

Bir — Duhân iki ipeği yan yana veriyor. İnsân'de İnsan 76/21'in siyâbü sündüsin hudrun ve istebrak dediği kaydedilmişti; Duhân'da renk (hudr — yeşil) yok, yalnız iki cins var.

İki — ve asıl nükte: cümle giysiyle bitmiyor.

Kelime VI. bâbın (tefâul) ism-i fâilidir ve VI. bâbın Arapçadaki temel katkısı karşılıklılıktır: iki taraf, birbirine aynı şeyi yapıyor.

Kabile — karşılamak, yüz yüze gelmek. Kıble — yönelinen yön. Mütekābil — birbirine dönük olan.

Kelime Vâkıa 56/16'da işlendi (müttekiîne aleyhâ mütekābilîn) ve orada şu kaydedilmişti:

"bu iki hâl (müttekiîn ve mütekābilîn) birlikte geldiğinde ortaya rahatlık ile yüz yüzeliğin bir arada bulunduğu bir tablo çıkıyor. Dünyada bu ikisi çoğu zaman ayrışır: rahat olmak için yalnız kalmak, birlikte olmak için tetikte olmak gerekir."

Duhân'da eşlik eden kelime farklıdır ve bu, ayrı bir okuma açıyor.

Duhân'da mütekābilîn, bir giyim cümlesinin sonunda geliyor.

Ve bunu kendi okumam olarak veriyorum, dayanağı cümlenin dizimidir: cümle giysiyle başlıyor, bakışla bitiyor. Giysi, ancak bakan biri varsa iş görür. İnsanın giyinmesi tek başına anlamlı değildir; giyim, bir görülme ilişkisi kurar.

Ayet ikisini tek cümlede birleştiriyor: giyilen şey ve karşılıklı duruş.

Ve bir şey daha kaydedilmeli — kendi okumam olarak: mütekābilîn bir hâldir ve çoğuldur. Yani cennet tasviri, tek başına bir zevk listesi olarak kurulmuyor; karşılıklılık ekleniyor.

Bu, kırk birinci ayetle karşılaştırıldığında keskinleşiyor:

Bunu kendi okumam olarak sunuyorum; iki ayetin lafzı doğrulanabilir, aralarında bir karşıtlık kuran benim. Kırk birinci ayet ilişkilerin fayda vermediği anı anlatıyordu; elli üçüncü ayet, ilişkinin kurulduğu hâli.

Yukarıda (28. ayette) kaydedildi ve burada tamamlanıyor:

İki cümle aynı kalıptadır ve iki tablonun aynı yerinde duruyor.

Bunu doğrulanabilir bir sûre içi tekrar olarak kaydediyorum.

Fiil II. bâbdadır (zevvece) ve bâ ile geçişli olmuş: zevvecnâhüm bi-hûrin în.

Ve dilciler bu edatı kaydeder, çünkü zevvece fiili normalde doğrudan geçişlidir.

İki izah nakledilir:

Kesin hüküm vermiyorum.

Ve aynı terkip Tûr 52/20'de birebir geçer: ve zevvecnâhüm bi-hûrin în. Yani ifade Duhân'a özgü değildir.

Bu terkip Rahmân, Tûr ve Vâkıa'de işlendi. Tekrarlamıyorum. Rahmân'deki kayıt:

"Kelime Kur'an'da birkaç yerde geçer — Duhân 44/54, Tûr 52/20, Vâkıa 56/22'de hûrun în (iri gözlü hûriler) biçiminde."

Buraya yalnız bir lafız kaydı ekliyorum: uyûn (pınarlar, 52) ve în (iri gözlüler, 54) aynı köktendir — ع-ي-ن. Arapçada ayn hem göz hem pınar demektir; kökün ortak fikri kaynak ve açıklıktır.

Sûre bu kökü iki ayet arayla iki dalında da kullanıyor:

Bunu doğrulanabilir bir lafız verisi olarak kaydediyorum; bilinçli bir kelime oyunu iddiasında değilim.