Fetih 3. ayet

Ve yensurake'llâhu nasran azîzâ

"Ve Allah sana şerefli/yenilmez bir yardımla yardım etsin diye."

Bu ayet, ikinci ayetin devamıdır — aynı lâm'a bağlı dördüncü fiil. Ayrı bir ayet olması, bir kopuş değil bir vurgu işaretidir: dizinin son maddesi kendi başına duruyor.

Kökün tam çözümlemesi Nasr'de yapıldı: yardım etmek, arkasında durmak. Kökün somut kullanımlarından biri yağmurla ilgilidir (nasara'l-ğaysü'l-arda — yağmur toprağa yardım etti); ensâr, nasîr, mansûr, tenâsur aynı köktendir. Tekrarlamıyorum.

Buraya ait olan şudur: nasr ile feth Kur'an'da defalarca yan yana gelir ve aralarındaki iş bölümü tutarlıdır.

Üç ayet, aynı iki kelimeyi üç ayrı zamanda kullanıyor: söz verilirken, verilirken, tamamlanırken.

Sıralamadaki fark dikkat çekicidir. Saff ve Nasr'da önce nasr, sonra feth gelir — yardım önce, açılma sonra. Bu sûrede tersinedir: önce feth (1), sonra nasr (3). Bunu bir gözlem olarak kaydediyorum: bu sûrede açılma zaten olmuştur ve yardım, açılmadan sonra gelecek olandır. Sûre, kapının açılmasıyla işin bitmediğini daha üçüncü ayette söylüyor.

Bu kök Haşr, Hadîd ve Cum'a'de Allah'ın el-Azîz ismi bağlamında işlendi. Kökün asıl anlamı: bir şeyin nadir, güç ele geçer, aşınmaz ve yenilmez olması. İzzet — hem şeref hem sertlik. A'azze — güçlendirmek. Toprak için arzun azâz — sert, ekilmeye direnen toprak.

Buradaki mesele kelimenin nereye sıfat olduğudur ve bu dikkat çekicidir.

Kur'an'da azîz neredeyse her zaman Allah'ın ismi ya da bir kişinin niteliğidir. Burada ise bir fiile — daha doğrusu bir mastara — sıfat olmuştur: nasran azîzâ, "azîz bir yardım."

Klasik tefsirde bunun izahı iki yönde yapılır:

İkinci izah üzerinde durmaya değer ve bunu kendi okumam olarak açıyorum. Yardım, alan taraf için her zaman rahat bir şey değildir; çoğu zaman bir borç, bir bağımlılık, bir küçülme getirir. Yardım eden, yardım ettiği kişinin üzerinde bir hak kurar. Ayet, sıfatı tam bu noktaya koyuyor: bu yardım alanı küçültmeyen yardımdır.

Bu okumanın sûre içinde bir karşılığı var. Sûrenin anlattığı olay, dışarıdan bakıldığında bir geri adımdır ve geri adımlar küçültücüdür. Ayet, üçüncü satırında, geri adımın adını izzet kelimesiyle birlikte anıyor.

Bir kelime notu: aynı kök sûrenin 7. ve 19. ayetlerinde Allah'ın ismi olarak gelecek — azîzen hakîmâ. Yani sıfat, üç ayet arayla yardımdan yardım edene geçiyor.