يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَسْـَٔلُوا۟ عَنْ أَشْيَآءَ إِن تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ
| Kayıt | İfade |
|---|---|
| Hangi sorular | İn tübde leküm tesü'küm — açıklandığında sıkıntı verecek olanlar |
| Ne zaman | Ve in tes'elû anhâ hîne yünezzelü'l-Kur'ân tübde leküm — vahiy inerken sorulursa açıklanır |
| Geçmiş için | Afâllâhu anhâ |
| Uyarı | 102: Kad seelehâ kavmün min kabliküm sümme asbahû bihâ kâfirîn |
STYLE gereği kaydedilir: bu ayet, öğrenmeyi ve anlamayı yasaklayan bir ayet olarak okunmuyor. Bunun gerekçesi metnin kendisidir: aynı Kitap fes'elû ehle'z-zikri in küntüm lâ ta'lemûn (Nahl 16/43) diyor ve Tevbe 9/122'de ilim için sefere çıkılması emrediliyor.
Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum: yasağın konusu, cevabı yükümlülük doğuracak ya da açıklanması sıkıntı verecek ayrıntıların, hüküm henüz inmemişken kurcalanmasıdır. Ve 102. ayet bunun sonucunu gösteriyor: soruyu soran topluluk, gelen cevabın altında kalmıştır.
وَٱللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ — ve halîm: acele etmeyen. Sûre bu ismi burada kullanıyor — soru sorulmadığında cevabın da acele ettirilmediği bir bağlamda.
Dört terim, İslâm öncesi Arap toplumunda hayvanlar üzerine konan adaklara ve serbest bırakma âdetlerine ait tekniklerdir. Klasik kaynaklar bunları farklı biçimlerde tarif eder ve tarifler birbirini tutmaz; bu tefsirde tek bir tarif tercih edilmiyor.
Ayetin hükmü ise açıktır ve tariflerden bağımsızdır: mâ cealallâhu — bunları Allah koymadı. Ve devamında: ve lâkinne'llezîne keferû yefterûne alallâhi'l-kezib.
Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı bir önceki bölümdür: sûre, üç ayet önce helâli haram kılmayı yasaklamıştı (5/87). Burada, kendiliğinden konmuş yasakların örneği veriliyor. İki yer birbirini açıklıyor.
Hasbünâ — "bize yeter". Ve cevap bir soruyla geliyor: e-ve lev kâne âbâühüm lâ ya'lemûne şey'en ve lâ yehtedûn.
Aynı kalıp Bakara 2/170 ve Lokmân 31/21'de işlendi; oraya dayanıyorum. Kur'an bu itirazı her seferinde aynı soruyla karşılıyor: kaynağın kendisi bilgili miydi?