8/64-66 — Oranın hafifletilmesi
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِىُّ حَرِّضِ ٱلْمُؤْمِنِينَ عَلَى ٱلْقِتَالِ إِن يَكُن مِّنكُمْ عِشْرُونَ صَٰبِرُونَ يَغْلِبُوا۟ مِا۟ئَتَيْنِ (65)
وَٱلْـَٔـٰنَ خَفَّفَ ٱللَّهُ عَنكُمْ وَعَلِمَ أَنَّ فِيكُمْ ضَعْفًا فَإِن يَكُن مِّنكُم مِّا۟ئَةٌ صَابِرَةٌ يَغْلِبُوا۟ مِا۟ئَتَيْنِ (66)
| Ayet | Oran | Gerekçe |
|---|---|---|
| 65 | 1 / 10 | Bi-ennehüm kavmün lâ yefkahûn |
| 66 | 1 / 2 | Ve alime enne fîküm da'fâ — "içinizde bir zayıflık olduğunu bildi" |
Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı ikinci ayetin gerekçesidir: hüküm, muhatabın fiilî durumuna göre hafifletiliyor. Ve hafifletmenin sebebi açıkça söyleniyor: zayıflık.
Bakara 2/185'te (yürîdullâhu bikümü'l-yüsra ve lâ yürîdü bikümü'l-usr) kolaylık ilkesi işlendi ve Hac 22/78'de (ve mâ ceale aleyküm fi'd-dîni min harac) tekrar ele alındı. Enfâl'in eklediği: hükmün, aynı sûrenin içinde ve bir ayet arayla değiştirilmiş olması.
Bu, metinden doğrulanabilir bir olgudur ve klasik usul literatüründe nesih tartışmalarına konu edilmiştir. Bu tefsirde o tartışmaya girilmemekte; iki ayetin kendi gerekçeleri aktarılmaktadır.