Tekvîr 28. ayet

Li-men şâe minküm en yestakîm "İçinizden doğru olmak isteyene."

Bu ayet, bir önceki ayetteki li'l-âlemîn'den bedeldir. Yani cümle şöyle işliyor:

"âlemler için — [yani] içinizden doğrulmak isteyen için."

Bedel, öncekini iptal etmiyor; onu tanımlıyor.

Bunun ne yaptığını görmek gerekiyor:

• Hitap evrensel: metin âlemlere gönderilmiş.
• Fayda şartlı: ondan yararlanan, isteyendir.

İkisi çelişmiyor. Bir kapı herkese açık olabilir ve yine de yalnızca girenler içeri geçer. Ayet, açıklığın genişliğini korurken faydanın kime ulaştığını belirtiyor.

مِنكُم — "içinizden". Min, teb'îz (bir kısmını ayırma) bildiriyor: hepiniz değil, içinizden bazıları.

Kök: ق-و-م. Bu kök bu tefsirde birkaç yerde işlendi: Fâtiha 1/6'da müstakîm, Bakara 2/3'te ikâme, Beyyine 98/5'te kayyime. Tekrarlamıyorum.

Özeti: kökün anlamı ayakta durmak, dikilmek, doğrulmaktır ve müstakîm iki şeyi birden söyler — düzlük ve dikey duruş.

Ve buraya eklenecek olan şey, kelimenin burada bir fiil olması.

Fâtiha'da yolun sıfatı olan şey, Tekvîr'de kişinin fiili oluyor. Orada "bizi dosdoğru yola ilet" diye istenen; burada "doğrulmak isteyen" diye tarif ediliyor. Aynı kök, isteme ve yapma olarak iki uçta.

Kalıp: istif'âl. Bu babın işlevlerinden biri taleptir (istağfera — bağışlanma diledi). Yani yestakîm, "doğru oldu" değil; "doğru olmayı istedi, aradı, ona yöneldi". Kalıbın kendisi bir çaba bildiriyor.

Ve şâe (diledi) ile birlikte okunduğunda çift bir istek çıkıyor: dilemek ve aramak. Ayet, tek bir kararı değil, sürdürülen bir yönelişi tarif ediyor.