Yûnus 12. ayet

Ve izâ messe'l-insâne'd-durru deânâ li-cenbihî ev kāiden ev kāimâ, fe-lemmâ keşefnâ anhu durrahû merra ke-en lem yed'unâ ilâ durrin messeh, kezâlike züyyine li'l-müsrifîne mâ kânû ya'melûn

"İnsana bir sıkıntı dokunduğunda — yan yatarken, otururken ya da ayakta — bize dua eder. Sıkıntısını giderdiğimizde ise, sanki kendisine dokunan bir sıkıntı için bize hiç dua etmemiş gibi geçip gider. Aşırıya gidenlere yaptıkları işte böyle süslü gösterildi."

Bu portre dizinde iki yerde işlendi ve tablolandı.

Zümer 39/8 ve 39/49'da aynı kalıp iki kez geçiyordu ve orada kaydedilmişti: birincisinde unutma, ikincisinde sahiplenme — "önce kaynağı unutmak, sonra kaynağın kendisi olduğunu iddia etmek."

Fussilet 41/49-51'de portre bir kez daha geçiyordu: nee bi-cânibih (yan çizme) ve duâin arîd (enine boyuna dua). Ve orada tûl ile arz farkı kaydedilmişti: dua derinleşmiyor, yayılıyor.

Yûnus dördüncü halkadır ve tablo tamamlanabilir:

Ve Yûnus'un eklediği iki şey vardır. İkisi de kaydedilmelidir.

Li-cenbihî — yanı üzerine, yan yatarken. Kāiden — otururken. Kāimen — ayakta.

Bu, portrenin öteki üç geçişinde bulunmayan bir ayrıntıdır.

Ve dizimde bir incelik var, kaydediyorum: birincisi li-cenbihî — câr-mecrûr ile; ikinci ve üçüncüsü kāiden, kāimen — hâl ile. Nahivciler bu geçişi kaydeder ve ilkinin yatan kişinin hareketsizliğini daha iyi verdiğini söyler. Bu izahı nakledildiği şekliyle aktarıyorum.

Ve sıralama kaydedilmeye değer: yatan → oturan → ayakta. Yani en çaresizden en güçlüye doğru.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı sıralamanın kendisidir: ayet, duayı bir hâle bağlamıyor. Yatarken de, otururken de, ayaktayken de aynı şey yapılıyor — yani dua, bedenin durumundan bağımsız olarak sıkıntının kendisine bağlı. Ve bu, ikinci yarıdaki geçişi daha ağır kılıyor: her hâlde yapılan şey, tek bir hâlde — rahatlıkta — bırakılıyor.

Ve Secde 32/16'da mü'minlerin vasfı olarak tetecâfâ cünûbühüm ani'l-medâcı' (yanları yataklardan uzaklaşır) geçiyordu. İki ayette de cenb (yan) kelimesi var; biri sıkıntıda dua eden, öteki rahatta kalkan. Bunu bir lafız gözlemi olarak kaydediyorum; iki ayetin birbirine gönderme yaptığı iddiasında değilim.

م-ر-ر kökü: geçmek, yanından geçip gitmek.

Ve fiilin seçimi kaydedilmelidir: Zümer'de nesiye (unuttu), Fussilet'te a'rada (yüz çevirdi) vardı. Burada merra — "geçti".

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum: unutmak bir zihin fiilidir, yüz çevirmek bir tavırdır; geçip gitmek ise ikisini de gerektirmez. Merra, hiçbir şey olmamış gibi yola devam etmektir. Ve ayetin devamı bunu doğruluyor: ke-en lem yed'unâ — "hiç dua etmemiş gibi".

Kök sûrede üç yerde geçiyor ve bu, sayılabilir bir olgudur:

ك-ش-ف kökünün somut anlamı: örtüyü kaldırmak, üstünü açmak.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı üç ayetin sıralanışıdır: sûre aynı fiili önce bir kişide (12), sonra bir kavimde (98), sonunda bir kural olarak (107) kullanıyor. Ve on ikinci ayetteki kişi kaldırılan sıkıntıdan sonra geçip gidiyor; doksan sekizinci ayetteki kavim gitmiyor. Sûrenin adını o kavimden alması bu farkla ilgilidir.

زُيِّنَ لِلْمُسْرِفِينَ — tezyîn (süslü gösterilme) Fussilet 41/25'te ve Zuhruf'de işlendi. Tekrarlamıyorum.

س-ر-ف kökü: haddi aşmak, ölçüyü kaçırmak. Kelime sûrede seksen üçüncü ayette bir kez daha geçecek — ve orada Fir'avn için kullanılacak: ve innehû le-mine'l-müsrifîn. Aynı sıfat, biri genel bir tip için, öteki bir hükümdar için.