İsrâ 9-10. ayetler

İnne hâze'l-kur'âne yehdî li'lletî hiye akvemü ve yübeşşiru'l-mü'minîne'llezîne ya'melûne's-sâlihâti enne lehüm ecran kebîrâ · Ve enne'llezîne lâ yü'minûne bi'l-âhıreti a'tednâ lehüm azâben elîmâ

"Bu Kur'an, en doğru olana yol gösterir; sâlih işler yapan müminlere büyük bir ödül olduğunu müjdeler. Âhirete inanmayanlara ise acıklı bir azap hazırladığımızı bildirir."

Cümlenin en dikkat çekici yanı, mevsûfun (nitelenen şeyin) hazfedilmiş olmasıdır.

Ayet, "en doğru yola" demiyor; "en doğru olana" diyor. Elletî — müennes ism-i mevsûl; nitelediği isim söylenmemiş.

Dilciler eksik ismi tamamlamaya çalışır ve ayrılırlar:

Üç takdir de nakledilir; tercih dayatmıyorum.

Ama hazfın kendisi bir anlam taşıyor ve bunu kendi okumam olarak kaydediyorum: isim söylenmediği için ifade açık kalıyor. Cümle "en doğru yol" ile sınırlanmıyor; her alanda "en doğru olan" ne ise ona yol gösterme iddiası olarak okunabiliyor. Yani boşluk, kapsamı genişletiyor.

Kök Furkān 25/67'de kavâm kelimesiyle işlendi — orada kaydedilmişti: ق-و-م kökü "doğrulukta duran, dengede olan"dır ve kavâm, iki uç arasındaki noktayı bildirir. Ve orada bu ölçü, Lokmân 31/19'daki kasd köküyle (orta yolu tutmak) birlikte okunmuştu. Oraya dayanıyorum.

Buradaki kalıp farkı kaydedilmelidir: akvem, ism-i tafdîl (üstünlük) kalıbıdır — "daha/en doğru duran".

Üç kalıp, tek kök — ve üçüncüsü bu sûrenin kendi içinde, terazi ayetinde geçiyor. Bu, sûre içinde doğrulanabilir bir örgüdür.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum: kökün somut resmi ayakta durmaktır. Ayakta duran şey, yıkılmayan ve eğrilmeyen şeydir. Kur'an'ın işi, bu resimle, "eğilmeden durabilecek olana" yöneltmek diye tarif ediliyor.

Dokuzuncu ayet müjdeyi, onuncu ayet uyarıyı veriyor — ve iki cümlenin özneleri farklı:

Bunu bir dizim gözlemi olarak kaydediyorum: müjde kitaba, uyarı doğrudan konuşana bağlanıyor. Yani ikisi aynı cümlenin iki kolu olarak kurulmuyor.