Meryem 51-58. ayetler — Peygamberler ve secde

Ve'zkür fi'l-kitâbi Mûsâ … ve nâdeynâhü min cânibi't-Tûri'l-eymeni ve karrebnâhü neciyyâ

"Kitapta Mûsâ'yı da an… Ona Tûr'un sağ yanından seslendik ve onu, kendisiyle gizlice konuşmak üzere yaklaştırdık."

نَجِيًّا — kök ن-ج-و: fısıldaşmak, gizlice konuşmak. Kök Mücâdele'de (necvâ) ayrıntılı işlendi. Tekrarlamıyorum.

Ve sûre içi bağ kaydedilmelidir: üçüncü ayette Zekeriyyâ'nın duası gizli (hafiyy) idi. Burada konuşma gizli. Sûre, iki yönü de aynı alanda tutuyor: gizli seslenme ve gizli cevap.

İsmâil'in vasfı kaydedilmeye değer: kâne ye'müru ehlehû — "ailesine emrederdi".

Bunu bir gözlem olarak kaydediyorum: vasıf, geniş bir topluluğa değil kendi evine yönelik bir sorumlulukla veriliyor. Ve Lokmân 31/17'de aynı ikili (namaz ve iyiliği emretme) bir baba-oğul konuşmasında geçmişti.

وَرَفَعْنَٰهُ مَكَانًا عَلِيًّا (57) — İdrîs için. Terkibin ne anlattığı klasik tefsirlerde tartışılmıştır; izahları aktarmakla yetiniyor, kesin hüküm kurmuyorum.

Sûrenin secde ayeti burasıdır.

İki hâl birlikte anılıyor: sücceden ve bükiyyâ — secde ederek ve ağlayarak.

Ve Furkān 25/73'te aynı fiil (harra) bir kayıtla geçmişti: lem yehırrû aleyhâ summen ve umyânâ — "sağır ve kör olarak kapanmazlar".

Aynı fiil, biri nasıl olmaması gerektiğini, öteki nasıl olduğunu söylüyor. Bu, sûreler arası doğrulanabilir bir örtüşmedir.