Bakara 124. ayet — "Zalimler ahdime nail olmaz"

"Rabbi İbrâhim'i birtakım kelimelerle sınamış, o da bunları tamamlamıştı. 'Seni insanlara imam kılacağım' dedi. İbrâhim, 'Soyumdan da' dedi. Allah, 'Ahdim zalimlere ulaşmaz' buyurdu."

Bu kısa diyalog, siyaset ve otorite konusunda Kur'an'ın en belirleyici cümlelerinden birini içeriyor.

إِمَامًا لِّلنَّاسِ — "insanlara imam". İmâm, kök e-m-m: önde olan, kendisine uyulan (aynı kökten ümmet ve emâm — ön). Ve dikkat: "sana tâbi olanlara" değil, "insanlara" deniyor. Görevin kapsamı bir gruba değil, insanlığa açık.

Ve sonra İbrâhim bir istekte bulunuyor: "Soyumdan da." Bu, son derece insanî bir talep — bir babanın, kendisine verilenin çocuklarında da sürmesini istemesi.

Cevap, talebi reddetmiyor; şart koyuyor: "Ahdim zalimlere ulaşmaz."

Bu cümlenin sonuçları büyüktür:

• Soy, otorite doğurmaz. Peygamber çocuğu olmak, imamlığı devralmayı sağlamaz.
• Ölçü ahlâkîdir. Ayırt edici olan nesep değil, zulüm yapıp yapmamak.
• Ve bu, isteyen bir peygambere söylenmiştir. Yani kural, kimse için esnetilmemiştir.

Sûrenin başından beri sökülen "aidiyet teminatı" fikri burada en yüksek noktasında bir kez daha kesiliyor: 47-48. ayetlerde bir topluluğun seçilmişliği teminat sayılmıyordu; burada bir peygamberin soyu teminat sayılmıyor.

Bu cümle, tarih boyunca soy iddiasıyla kurulmuş bütün dinî otorite biçimlerinin karşısında durur. Ve muhatabı yalnızca eski topluluklar değildir — Müslüman tarihinde de soya dayalı üstünlük iddiaları eksik olmamıştır.