Tâhâ 14. ayet

Ve ekımi's-salâte li-zikrî

"Ve beni anmak için namazı kıl."

Ayet, on dördüncü ayetin son cümlesidir ve ayrı ele alınmayı hak eder. Sıra kaydedilmelidir:

Yani cümle, kimlikten kulluğa, kullukta da somut bir fiile iniyor ve o fiilin gerekçesini söylüyor.

Bunu bir dizim gözlemi olarak kaydediyorum: namaz, kulluk emrinin bir örneği olarak değil, ayrıca anılan bir madde olarak geliyor — genel emirden sonra tek bir fiilin ayrıca emredilmesi, Arap dilinde hâssın âmma atfı diye adlandırılır ve o fiilin öne çıkarıldığını bildirir.

Terkip üzerinde klasik tefsirlerde birden fazla okuma nakledilir ve ihtilaf gizlenmemelidir. Bunun bir sebebi, zikr masdarının hem faile hem mefûle izafe edilebilmesidir.

Üç okuma da nakledilir; tercih dayatmıyorum.

Bir karine kaydediyorum, tercih olarak değil ve dayanağı sûrenin kendi kelime örgüsüdür: ذ-ك-ر kökü bu sûrenin omurgalarından biridir (yapı bölümünde tablolandı) ve yüz yirmi dördüncü ayette yüz çevirmenin konusu tam olarak zikrîdir: ve men a'rada an zikrî.

Aynı terkip, sûrenin iki ucunda: biri emir, öteki terk. Bu, sûre içinde doğrulanabilir bir örtüşmedir ve birinci okumayı destekleyen bir karinedir — ama bir delil değildir.

Ayet namaza bir gerekçe veriyor ve gerekçe, faydayla değil ilişkiyle kuruluyor. Cümle "huzur bulasın diye" ya da "disiplin kazanasın diye" demiyor. Bunlar namazın sonuçları olabilir; ama ayetin verdiği gerekçe değil.

Ve bir zaman ölçüsü çıkıyor: anmak, sürekli tutulamayan bir şeydir; unutma insanın olağan hâlidir. Nitekim aynı sûre, yüz on beşinci ayette insanın ilk atasını unutmakla anacak. Namazın sabit vakitlere bağlanması, bu ayetle birlikte okunduğunda, unutmanın kabul edilip ona karşı bir düzen kurulması olarak görünüyor. Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum; dayanağı ayetin gerekçe cümlesi ile sûrenin nisyân eksenidir.