Mü'minûn 63. ayet tefsiri

23/63

بَلْ قُلُوبُهُمْ فِى غَمْرَةٍ مِّنْ هَٰذَا وَلَهُمْ أَعْمَٰلٌ مِّن دُونِ ذَٰلِكَ هُمْ لَهَا عَٰمِلُونَ

Bel kulûbühüm fî ğamratin min hâzâ ve lehüm a'mâlün min dûni zâlike hüm lehâ âmilûn

"Hayır! Kalpleri bundan yana bir kuşatılmışlık içindedir. Ve bunun dışında yaptıkları işler vardır; onlar o işleri yapıp dururlar."

فِى غَمْرَةٍ — kelimenin ikinci geçişi

Kök elli dördüncü ayette çözümlendi. Buraya ait olan, iki geçiş arasındaki daralmadır ve orada tablolandı; kısaca: 54'te kuşatılmış olan kişiler, 63'te kalpleridir.

Ve min hâzâ kaydı kaydedilmelidir: hâzâ (bu) işaret zamiridir ve ne olduğu söylenmiyor.

Dilciler zamirin merciini birkaç şekilde verir:

Okuma	Hâzâ ne
1	Kur'an — sûrede anlatılan metin
2	57-61'de sayılan vasıflar — hemen önceki ayetler
3	Hesap ve dönüş — 60. ayetteki ilâ rabbihim râciûn

İhtilafı aktarıyorum; tercih dayatmıyorum.

Ve dizim kaydedilmelidir: min edatı burada dilcilerce "…yönünden, …bakımından" olarak açıklanır. Yani kuşatılmışlık genel değil, belirli bir konuda.

وَلَهُمْ أَعْمَٰلٌ مِّن دُونِ ذَٰلِكَ

Min dûni zâlike — "bundan başka, bunun dışında".

Cümlenin ne bildirdiği üzerinde dilciler ayrılır:

Okuma	Anlam
1	Sayılan vasıfların dışında işleri vardır — o vasıflara sahip değiller
2	Kendilerine yazılmış, işleyecekleri ameller vardır
3	Daha aşağı işler — dûn burada "aşağı" anlamındadır

İhtilafı aktarıyorum; tercih dayatmıyorum.

Ve dizimin bir ayrıntısı kaydedilmeye değer: cümlenin sonu hüm lehâ âmilûn — öne alınmış mütemmim + ism-i fâil. Bu, sûrenin iki vasıf listesinin kalıbıdır (hüm lehâ sâbikūn, 61; hüm fî salâtihim hâşiûn, 2).

Bunu bir dizim gözlemi olarak kaydediyorum: aynı kalıp, burada karşı taraf için kullanılıyor. Yani sûre kendi vasıf kalıbını, listeden dışarıda kalanlara da uyguluyor. Bu, üç ayetin lafzından doğrulanabilir.