أَمَّن جَعَلَ ٱلْأَرْضَ قَرَارًا وَجَعَلَ خِلَٰلَهَآ أَنْهَٰرًا وَجَعَلَ لَهَا رَوَٰسِىَ وَجَعَلَ بَيْنَ ٱلْبَحْرَيْنِ حَاجِزًا أَءِلَٰهٌ مَّعَ ٱللَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
Emmen ceale'l-arda karâran ve ceale hılâlehâ enhâran ve ceale lehâ ravâsiye ve ceale beyne'l-bahreyni hâcizâ, e-ilâhün maallâh, bel ekseruhüm lâ ya'lemûn
"Yoksa yeryüzünü durulacak bir yer kılan, aralarında ırmaklar akıtan, ona sabit dağlar koyan ve iki denizin arasına bir engel yerleştiren mi? Allah ile beraber bir ilâh mı var? Hayır, onların çoğu bilmiyor."
| Sıra | İfade | Ne |
|---|---|---|
| 1 | Ceale'l-arda karârâ | Durulacak yer |
| 2 | Ceale hılâlehâ enhârâ | Irmaklar — içinden |
| 3 | Ceale lehâ ravâsiye | Sabit dağlar |
| 4 | Ceale beyne'l-bahreyni hâcizâ | Engel — iki deniz arasında |
Fiilin dört kez tekrarı bir dizim verisidir ve dördünde de nesne değişiyor. Bunu bir gözlem olarak kaydediyorum: ayet, dört ayrı olguyu tek bir fiilin altında topluyor.
قَرَار — kök ق-ر-ر: bir yerde durmak, yerleşmek, sabitlenmek. Kelime Kamer, Nûh ve Yâsîn'de işlendi ve bu ayet orada anılmıştı. Tekrarlamıyorum.
رَوَاسِى — kök ر-س-و: demir atmak, sabit durmak. Râsiye — yerine çakılmış olan. Kelime Tekvîr bahsinde dağ tasvirleri tablolanırken anıldı. Ve o tablo bu sûrenin 88. ayetinde tekrar işe yarayacak; orada geri döneceğim.
حَاجِز — kök ح-ج-ز: ayırmak, aralarına engel koymak, alıkoymak. Kök Hâkka 69/47'de işlendi ve bu ayet orada zaten anılmıştı. Tekrarlamıyorum.
Ve Rahmân 55/19-20'de aynı olgu berzah kelimesiyle geçmişti ve orada işlendi. İki sûre aynı şeyi iki ayrı kelimeyle anıyor: hâciz ve berzah. Bu, metinden doğrulanabilir bir örtüşmedir.
STYLE gereği bir sınır çiziyorum: iki deniz arasındaki engel hakkında modern okyanus bilimi verilerinden bir mucize iddiası kurmuyorum. Ayetin dili gözle görülebilir bir olguya işaret ediyor — tatlı su ile tuzlu suyun karışmadığı yerler, akıntı sınırları — ve bu, çölde yaşayan bir muhatabın da doğrulayabileceği bir gözlemdir. Bir bakış açısı olarak kaydediyorum; delil olarak değil.
Sûrenin ع-ل-م omurgası burada olumsuz tarafa geçiyor. Yukarıdaki omurga tablosunda kaydedildi: 15, 16, 22, 40, 42 ayetlerinde ilim veriliyordu; 61 ve 84'te yokluğu bildiriliyor.