وَوَصَّيْنَا ٱلْإِنسَٰنَ بِوَٰلِدَيْهِ حُسْنًا وَإِن جَٰهَدَاكَ لِتُشْرِكَ بِى مَا لَيْسَ لَكَ بِهِۦ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَآ
"İnsana, anne-babasına iyilik etmesini tavsiye ettik. Ama seni, hakkında bilgin olmayan bir şeyi bana ortak koşman için zorlarlarsa, onlara itaat etme."
| Yer | Tavsiye | Zahmet tarifi | Zorlama kaydı |
|---|---|---|---|
| Ahkāf 46/15 | Bi-vâlideyhi ihsânâ | Kürhen … kürhâ | — |
| Lokmân 31/14-15 | Bi-vâlideyh | Vehnen alâ vehn | Var — ve sâhibhümâ fi'd-dünyâ ma'rûfâ |
| Ankebût 29/8 | Bi-vâlideyhi husnâ | Yok | Var — devamı yok |
Üç ayet aynı hükmü kuruyor, ama her biri farklı bir yanını açıyor. Bu, metinden doğrulanabilir bir örgüdür.
Ve Ankebût'taki fark kaydedilmelidir: burada zahmet tarifi yok ve "iyi geçin" kaydı da yok. Ayet en sade hâliyle geliyor: tavsiye + istisna.
Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı sûrenin konusudur: Ankebût bir sınanma sûresidir. Anne-babanın zorlaması, birinci blokta sayılan sınanma biçimlerinden biri olarak geçiyor — nitekim bir önceki ayetlerde fitne konuşulmuştu. Lokmân'da aynı ayet bir öğüt listesinin parçasıydı; orada ilişkinin sürdürülmesi vurgulanmıştı.