وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِى ٱلْأَرْضِ مَرَحًا … وَٱقْصِدْ فِى مَشْيِكَ وَٱغْضُضْ مِن صَوْتِكَ إِنَّ أَنكَرَ ٱلْأَصْوَٰتِ لَصَوْتُ ٱلْحَمِيرِ
"İnsanlara yanağını çevirme, yeryüzünde çalımla yürüme… Yürüyüşünde ölçülü ol ve sesini alçalt. Seslerin en çirkini, elbette eşeklerin sesidir."
Dilcilerin verdiği somut anlam dikkat çekicidir: sa'ar, devede görülen ve boynunu bir yana eğik bırakan bir hastalıktır. Buradan kibirle yüz çevirmek, yanağını öteye döndürmek anlamı gelir.
Yani ayet bir davranışı, bir hayvan hastalığının adıyla anıyor. Bunu bir gözlem olarak kaydediyorum: kibirli duruş, düzeltilmesi gereken bir eğrilik olarak tarif ediliyor — ahlakî bir kusurdan önce fizikî bir çarpıklık resmi kuruluyor.
م-ر-ح kökü Ğâfir (Mü'min) 40/75'te çözümlendi (sevincin ölçüyü aşması, çalım satarak yürümek). Tekrarlamıyorum.
ٱقْصِدْ — kök ق-ص-د: bir hedefe yönelmek; ve ifrat ile tefrit arasında orta yolu tutmak. Kök Fâtır (Melâike) 35/32'de (muktesıd — orta yolu tutan) işlendi; oraya dayanıyorum.
İki emrin karşıtlığı kaydedilmelidir: lâ temşi merahan (çalımla yürüme) / vaksıd fî meşyik (yürüyüşünde ölçülü ol). Aynı fiil (yürümek), biri yasak biri emir olarak iki kez.
Ve edat kaydedilmeye değer: ığdud min savtik — "sesinden kıs". Min burada teb'îz (bir kısmını) bildirir. Yani ayet susmayı değil, sesin bir kısmını indirmeyi istiyor.
Hucurât 49/2-3'te ses meselesi ayrıntılı işlendi (lâ terfaû asvâteküm, yeğuddûne asvâtehüm). Oraya dayanıyorum ve buradaki farkı kaydediyorum: Hucurât'ta ses Peygamber'in huzurunda kısılıyordu; Lokmân'da ses, gündelik hayatın tamamı için ölçüye bağlanıyor.
أَنكَر — kök ن-ك-ر: tanınmamak, yadırganmak. Enker, ism-i tafdîl: "en yadırganan, en çirkin". Kök on yedinci ayette de geçmişti: ve'nhe ani'l-münker. İki ayet arayla aynı kök, biri fiil biri ses için. Bu, metinden doğrulanabilir bir tekrardır.
Benzetmenin sertliği kaydedilmeye değer ve bunu bir gözlem olarak veriyorum: liste boyunca ölçülü bir dil kullanılmış; kapanışta ise doğrudan bir hayvan sesi anılıyor. Ve seçilen ses, o çevrede herkesin her gün duyduğu bir sestir. Yani öğüt, soyut bir edep tarifiyle değil, kulağın hemen tanıdığı bir örnekle mühürleniyor.