Ahzâb 38-39. ayetler

Mâ kâne ale'n-nebiyyi min haracin fîmâ farada'llâhu leh, sünnete'llâhi fi'llezîne halev min kabl, ve kâne emru'llâhi kaderan makdûrâ · Ellezîne yübelliğûne risâlâti'llâhi ve yahşevnehû ve lâ yahşevne ehaden ille'llâh, ve kefâ billâhi hasîbâ

"Allah'ın kendisine farz kıldığı şeyde Peygamber'e bir güçlük yoktur. Bu, daha önce gelip geçenler hakkında da Allah'ın sünnetidir. Allah'ın emri, ölçüsü belirlenmiş bir hükümdür. · Onlar, Allah'ın mesajlarını tebliğ eden, O'ndan çekinen ve Allah'tan başka kimseden çekinmeyen kimselerdir. Hesap görücü olarak Allah yeter."

Otuz yedinci ayette gerekçe haracın kaldırılmasıydı — müminler için. Otuz sekizinci ayette aynı kelime Peygamber için kullanılıyor.

Aynı kelime, iki ayet içinde iki tarafta. Dizim, hükmün her iki tarafa da aynı biçimde uygulandığını gösteriyor.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum.

Kökün somut anlamı üzerinde durmak gerekiyor: farada — bir şeyi kesip belirginleştirmek, çentik açmak. Furda — çentik, kertik. Buradan "belirlemek, takdir etmek, zorunlu kılmak" anlamı gelir.

Yani farz, kökünde bir kesme ve belirleme işidir — bir şeyin sınırının işaretlenmesi.

Ve bu, ayetin devamıyla uyumlu: kaderan makdûrâ — ölçüsü belirlenmiş. İki kelime de "belirleme" anlamı taşıyor.

Kök: س-ن-ن. Ve kökün somut anlamı bir şeyi bir yüzey üzerinde düzgün biçimde akıtmak, sürmektir: senne'l-mâe — suyu akıttı; sinân — mızrak ucu (bilenmiş); mesenn — bileği taşı.

Buradan "yol, âdet, süregelen işleyiş" anlamı gelir: üzerinde tekrar tekrar yürünen ve böylece belirginleşen yol.

Fetih'de bu kavram ayrıntılı işlendi (48/23) ve orada bu sûrenin 62. ayeti de tabloya alınmıştı. Oraya dayanıyorum.

Orada kaydedilen ve burada tekrarlanması gereken kayıt: "Sünnetullah kavramının çağdaş olaylara uygulanmasına girilmedi; kavramın geçmişi anlamak için bir ölçü olduğu, bugünü yargılamak için bir yetki olmadığı kaydedildi."

Bu sûrede sünnetullah iki kez geçiyor:

Ve iki geçişin ortak yönü kaydedilmeye değer: ikisi de bir düzenlemenin ardından geliyor. Sûre, kendi getirdiği hükümleri "yeni" olarak değil, süregelen bir işleyişin devamı olarak sunuyor.

Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum; dayanağı iki geçişin de aynı konumda olmasıdır.

فِى ٱلَّذِينَ خَلَوْا۟ مِن قَبْلُ — خَلَا, kök خ-ل-و: boş olmak, geçip gitmek. Ve Bakara 2/214'te aynı ifade geçmişti: ellezîne halev min kabliküm — "sizden önce gelip geçenler."

İki ayette de aynı ifade, aynı işlevle: geçmiş bir örüntüye atıf.

Kök: ق-د-ر. Ve kökün asıl anlamı ölçmek, miktarını belirlemektir. Kadr'de sûre adı olarak işlendi.

Ve terkip bir mef'ûl-i mutlak benzeri pekiştirme: kaderan makdûrâ — "belirlenmiş bir belirleme". Aynı kökten iki kelime.

Kur'an bu tür kök tekrarlarını vurgu için kullanır ve bu sûrede daha önce beş kez görüldü (11, 23, 33, 36, ve burada).

بَلَّغَ — kök ب-ل-غ. Ulaşmak, varmak; tef'îl babında "ulaştırmak". Ve bu kök onuncu ayette de geçmişti: belağati'l-kulûbü'l-hanâcir — "yürekler gırtlaklara vardı".

Aynı kök, biri korkunun ulaştığı yer, öteki mesajın ulaştırılması. Kaydediyorum.

رِسَٰلَٰت — çoğul. Risâlenin çoğulu. Çoğul gelmesi kayda değer: tek bir mesaj değil, mesajlar.

Bu cümle, otuz yedinci ayetteki tahşe'n-nâs ifadesinin doğrudan karşılığıdır.

Üç ifade, iki ayet içinde, aynı kökten (خ-ش-ي). Ve sıra bir hareket çiziyor: bir düzeltme, bir ölçü, bir tarif.

Yani otuz dokuzuncu ayet, otuz yedinci ayette düzeltilen şeyin peygamberlerin genel vasfı olarak konulmasıdır. Kendi okumam olarak kaydediyorum.

Ve ehad kelimesi, otuz ikinci ayetten sonra sûrede ikinci kez geçiyor — orada ke-ehadin mine'n-nisâ, burada ehaden ille'llâh. İhlâs'de kaydedildiği gibi, kelime olumsuz bağlamda "hiç kimse" anlamına gelir ve burada tam o anlamdadır.

كَفَىٰ بِـ kalıbı bu sûrede üçüncü kez (3, 25, 39).

حَسِيب — kök ح-س-ب. Saymak, hesap etmek. Yirminci ayette yahsebûne olarak geçmişti — orada bir yanlış hesap, burada hesabı gören.

Aynı kök, biri insanın yanılan sayması, öteki hesabı doğru gören. Kaydediyorum.