Zuhruf 31. ayet

Ve kālû lev lâ nüzzile hâze'l-kur'ânü alâ racülin mine'l-karyeteyni azîm

"Dediler ki: 'Bu Kur'an, iki şehirden birinin büyük bir adamına indirilmeli değil miydi?'"

Sûrenin beşinci bloğu burada açılıyor ve bu blok (31-35) sûrenin en yoğun yeridir. Sûrenin adı da burada geçecek.

Lev lâ burada tahdîd edatıdır: bir işin niçin yapılmadığını sorgulayan, sitem bildiren kalıp.

Cümlenin öznesi Kur'an, yüklemi nüzzile (indirilmeli değil miydi), ve şart bir kişide aranıyor: racülin … azîm.

Dikkat edilecek nokta ve bunu kaydediyorum: itiraz Kur'an'ın içeriğine değil, muhatabına yöneliktir. Kur'an'ın ne dediği tartışılmıyor; kime verildiği tartışılıyor.

Tesniye (ikil) kalıp: el-karyeteyn — "iki belde".

Bunların hangi şehirler olduğu ayette söylenmiyor. Klasik tefsirlerde yaygın olarak Mekke ve Tâif olduğu nakledilir. Bunu nakledildiği şekliyle aktarıyorum; ayet isim vermediği için kesin bilgi olarak sunmuyorum.

Aynı şekilde, "büyük adam" ile kimin kastedildiğine dair klasik tefsirlerde çeşitli isimler nakledilir. Bunları aktarmıyorum, çünkü ayet isim vermiyor ve isimlerin sıhhati hakkında hüküm veremem.

Ayetin isim vermemesi kendi başına bir bilgidir ve bunu kendi okumam olarak kaydediyorum: eğer isim verilseydi mesele o kişiyle sınırlanırdı. İsim verilmediği için ölçünün kendisi konu oluyor.

ع-ظ-م kökü: kemik. Azm — kemik. Ve buradan büyüklük: bir şeyin iskeletinin, gövdesinin iri olması.

Kökün somut anlamı burada anlamlıdır ve gözlem olarak veriyorum: azîm, kökün resminde iri gövdeli demektir. Yani kelime, ölçülebilir ve dışarıdan görülebilir bir büyüklüğü bildirir.

Ve itirazın kullandığı ölçü tam olarak budur: görünen büyüklük.

İtiraz Kur'an'da birçok yerde kaydedilir ve dizinde daha önce anıldı:

• Mutaffifîn ve Hümeze'de bu ayet doğrudan anıldı.
• Kamer'de "seçim itirazı" başlığı altında Sâd 38/8 ile birlikte verildi: e-ünzile aleyhi'z-zikru min beyninâ — "zikir, aramızdan ona mı indirildi?"

Ve Ahkāf 46/11'de aynı mantık başka bir cümleyle kaydedilmişti — bunu buraya taşıyıp karşılaştırmam isteniyor ve karşılaştırma verimlidir:

Ahkāf'ta kaydedilen tespit şuydu: "itiraz bir delil değil, bir sıralama varsayımıdır." Zuhruf'ta aynı varsayım, ters yönden kuruluyor.

Farkı kendi okumam olarak kaydediyorum: Ahkāf'taki itiraz bir sonuç çıkarıyor (bunlar aldıysa, iyi değildir); Zuhruf'taki itiraz bir talep kuruyor (öyleyse şuna verilmeliydi). Birincisi geriye, ikincisi ileriye bakıyor. Ama ikisinin de dayandığı tartı aynıdır.

Ve şu da kaydedilmelidir: iki itiraz da bir peygamber ya da bir mesaj hakkında bilgi içermiyor. İkisi de sosyal sıralama hakkında bir varsayımdır.