Necm 57-58. ayetler

Ezifeti'l-âzife · Leyse lehâ min dûni'llâhi kâşife "Yaklaşan yaklaştı. Onu Allah'tan başka açacak yok."

Ve burada sûrenin sesi kırılıyor. Elli altı ayet boyunca -â ile biten fasıla, bu ayette -e sesine geçiyor. Yukarıda "Sûrenin yapısı" bölümünde kaydedildi ve orada kırılmanın konu değişimiyle örtüştüğü bir okuma olarak sunuldu.

Kök: أ-ز-ف. Ve bu kök bu tefsirde ilk kez burada çözümleniyor.

Kökün somut anlamı: yakın olmak, vakti gelmek, sıkışmak.

• أَزِفَ ٱلرَّحِيل — göç vakti yaklaştı, ayrılık dayandı. Dilcilerin en çok verdiği örnek budur.
• آزِف — yaklaşan, vakti dolan.
• أَزَف — dilcilerin kaydettiği bir başka anlam: darlık, sıkışıklık.

İki anlamın nasıl birleştiği üzerinde durmaya değer ve bunu bir dil gözlemi olarak kaydediyorum: bir şeyin vakti yaklaştıkça, o iş için kalan zaman daralır. Yaklaşma ile daralma aynı olgunun iki tarafıdır — biri mesafeye, öteki zamana bakar.

Ve d-n-w kökünden farkı burada:

Ve bu, sûrenin iki ucundaki iki yaklaşmadır — kendi okumam olarak kaydediyorum:

Sekizinci ayette yukarıdan bir şey yaklaşmıştı (denâ fe-tedellâ), ve bu bir lütuftu. Elli yedinci ayette bir vakit yaklaşıyor (ezifeti'l-âzife), ve bu bir daralmadır.

İkisi de "yaklaşma"dır ve sûre ikisi için iki ayrı kök kullanıyor. Kök seçimi metnin verisidir; aralarındaki karşıtlığı kurmak benim okumamdır.

آزِفَة ism-i fâildir (müennes): "yaklaşmakta olan." Ve bu, kıyametin adlarından biridir.

Kur'an bu adı bir yerde daha kullanır:

"Onları, yaklaşan gün ile uyar." (Ğâfir 40/18 — ve enzirhüm yevme'l-âzifeti)

Kur'an'ın kıyamet için kullandığı adlar, her biri o günün bir yönünü öne çıkarır ve bu tefsirde birçoğu işlendi: el-Kāria (çarpan — Kâria), el-Vâkıa (gerçekleşen — Vâkıa), el-Hâkka (gerçek olan — Hâkka), es-Sâhha (kulakları sağır eden), et-Tâmme (her şeyi bürüyen — Nâziât), el-Ğâşiye (kaplayan — Ğâşiye).

Ve ٱلْءَازِفَة bu adlar arasında tektir: ötekiler o gün ne olacağını adlandırır; bu ad o günün ne kadar uzakta olduğunu adlandırır.

Yani ad, olayın kendisini değil, olaya olan mesafeyi tarif ediyor.

Bunu bir gözlem olarak kaydediyorum; adların anlamları ise sözlük verisidir ve bu tefsirin ayrı bölümlerinde kaydedilmiştir.

Cümlenin bütünü iki kelimeden ibaret ve ikisi de aynı kökten: ezifet (fiil) + el-âzife (ism-i fâil).

Türkçesi: "yaklaşan yaklaştı."

Bu, Arapçada güçlü bir pekiştirme kalıbıdır ve sûre bunu daha önce iki kez kullandı: vahyün yûhâ (4), esmâün semmeytümûhâ (23). Üçüncü örneği burada.

Ve fiilin mâzî (geçmiş zaman) olması bir dizim nüktesidir.

Ayet "yaklaşacak" ya da "yaklaşıyor" demiyor. "Yaklaştı" diyor — olmuş bitmiş bir iş gibi.

Arapçada gelecekteki kesin bir olay için mâzî fiil kullanılması bilinen bir tekniktir ve Kur'an'da yaygındır: "Allah'ın emri geldi" (Nahl 16/1: etâ emru'llâh) — orada da olay henüz gerçekleşmemiştir ama geçmiş zamanla anlatılır.

Tekniğin işi şudur: kesinliği zaman kipiyle bildirmek. Olmuş bir şey tartışılmaz; ayet, olayı gramer bakımından tartışılmaz kılıyor.

Kök: ك-ش-ف. Somut anlamı: üstündeki örtüyü kaldırmak, açmak, ortaya çıkarmak. Keşefe — açtı; kişf — açılma.

Ve kelimenin bu ayetteki anlamı üzerinde gerçek bir ihtilaf var:

Üçüncü görüş için En'âm 6/17 güçlü bir delildir ve kaydedilmeli:

"Allah sana bir zarar dokundurursa, onu O'ndan başka giderecek yoktur." (En'âm 6/17)

Aynı kök, aynı ism-i fâil — orada müennes tâ'sı olmadan (kâşif) — ve orada anlam açıkça "gidermek"tir.

Buna karşılık birinci ve ikinci görüş, "vaktini bildirmek" yönüne bakar ve Kur'an'ın kıyamet vakti hakkındaki genel tavrıyla uyumludur: "Onun bilgisi ancak Rabbimin katındadır" (A'râf 7/187).

Tercih yapmıyorum ve gerekçesi şudur: kelime kökü itibarıyla iki anlamı da taşıyor (bir şeyin üstünü açmak = bildirmek; bir şeyi üstünden kaldırmak = gidermek), ve Kur'an bu sûrede hangisini kastettiğini açmıyor.

Ancak şu kaydedilebilir: iki anlam da aynı sonuca çıkıyor — bu iş üzerinde başka hiçbir tarafın yetkisi yok. Ne vaktini bilen var, ne de geri çevirebilen.

مِن دُونِ ٱللَّهِ — "Allah'tan başka, Allah'ı bir yana bırakıp." Bu ifade Kur'an'da düzenli olarak aracı iddialarını reddederken kullanılır. Ve sûrenin 26. ayetiyle bağı açıktır: orada meleklerin şefaati şarta bağlanmıştı; burada da yetki tek elde toplanıyor.