Rahmân 41. ayet

Yu'rafü'l-mücrimûne bi-sîmâhüm fe-yü'hazü bi'n-nevâsî ve'l-akdâm

"Suçlular simalarından tanınır; perçemlerden ve ayaklardan yakalanır."

Kök: ع-ر-ف. Bu kök Mürselât'de urfâ bahsinde ayrıntılı çözümlendi ve orada kaydedilenler burada belirleyicidir:

Kökün çekirdeği bilmek, tanımaktır — ama bu, ilmten farklı bir bilme türüdür: bir şeyi daha önce görmüş olduğu için tanımak.

Ve fiil meçhuldür: yu'rafü — "tanınır", kim tanır söylenmiyor.

Kelimenin kökü konusunda dilciler ayrılır: bir kısmı و-س-م köküne bağlar (damgalamak; harflerin yer değiştirmesiyle sîmâ olmuştur), bir kısmı س-و-م köküne. Kesin konuşmuyorum.

Anlamı tartışmasızdır: yüzdeki alâmet, görünüş, ayırt edici işaret.

Bu kelime Kalem'de kısaca anılmıştı: "سِيمَا (sîmâ) — yüzdeki alâmet, görünüş. Türkçede 'sima' olarak yaşar."

Kur'an'da kelimenin kullanımları bir tablo veriyor:

Ve iki ayet arasında birebir bir yapı ortaklığı var:

Bakara 2/273: تَعْرِفُهُم بِسِيمَٰهُمْ — "onları simalarından tanırsın" (yoksullar için) Rahmân 55/41: يُعْرَفُ ٱلْمُجْرِمُونَ بِسِيمَٰهُمْ — "suçlular simalarından tanınır"

Aynı fiil, aynı harf, aynı isim. Bir yerde ihtiyacını gizleyen yoksul, bir yerde suçlu. İkisi de yüzünden okunuyor.

Bunu bir kelime örgüsü gözlemi olarak kaydediyorum; iki ayetin lafızları metindedir.

Kur'an, o günü anlatırken düzenli olarak yüzlere bakar. Bu tefsirde iki yerde ayrıntılı işlendi.

Abese'de son beş ayet ele alınmıştı: "O gün birtakım yüzler müsfiradır — gülen, müjdelenmiş. Birtakım yüzlerin üzerinde ise toz vardır; onları bir karanlık bürür." Ve orada kaydedilen dizim tespiti şuydu:

| Yapı | Sıfat — müsfira, dâhika, müstebşira | Cümle — aleyhâ ğabera, terhekuhâ katera |

Yani iyi yüzler sıfatla, kötü yüzler cümleyle anlatılıyordu: birinde nitelik yüzün kendisinden, ötekinde üzerine çöken bir şeyden geliyordu.

Kıyâme'de ise iki yüz tablosu (nâdıra/nâzıra ve bâsira/fâkıra) işlenmiş ve şu kaydedilmişti:

Aynı özne, aynı zaman zarfı, aynı yerde tek kelime farklı — Arapçada buna mukābele denir, ve etkisi şudur: iki grup arasındaki fark dışarıdan gelen bir muamele farkı gibi değil, aynı cümlenin iki farklı doldurulması gibi sunuluyor.

Rahmân'ın bu ayeti üçüncü bir yol izliyor ve farkı kaydedilmeli.

Abese ve Kıyâme yüzü bir durum olarak anlatıyor; Rahmân yüzü bir tanıma aracı olarak kullanıyor.

Orada yüz bir sonucun göstergesiydi; burada yüz bir kimlik belgesi. Ve bu, ayetin bir önceki ayetle bağını kuruyor: sorulmuyor, çünkü yüz zaten söylüyor.

ٱلنَّوَاصِي — nâsiyenin çoğulu. Bu kelime Alak'de ayrıntılı çözümlendi ve tam bu ayet orada anılmıştı. Orada kaydedilenler:

Perçem başın en ön ve en yukarı kısmıdır. Kibirlenen insan başını kaldırır; kaldırdığında öne çıkan yer perçemdir. Ve tutulduğunda baş, tutanın istediği yöne gitmek zorundadır. - Hûd 11/56: "Hiçbir canlı yoktur ki O, onun perçeminden tutmuş olmasın." — Bu ayet meseleyi kökten kuruyor: hâkimiyet zaten fiilen O'nun elindedir. - Rahmân 55/41: "Suçlular simalarından tanınır ve perçemlerinden, ayaklarından yakalanır." Bu iki ayetle birlikte okunduğunda Alak'ın tehdidi şu hale geliyor: perçeminden tutulduğunu unutmuş bir adama, perçeminden tutulacağı hatırlatılıyor.

Buraya eklenecek olan: ayaklar.

Alak'ta ve Hûd'da yalnız perçem vardı. Burada iki nokta var: perçem ve ayak.

İkisi bedenin iki ucudur — en yukarısı ve en aşağısı. Bir kişiyi bu iki noktadan tutmak, bütünüyle tutmaktır; arada tutulmayan bir yer kalmıyor.

Ve Arapçada bir bütünü iki ucunu anarak ifade etmek bilinen bir kullanımdır.

Bunu bir dizim gözlemi olarak kaydediyorum.

Ve bir okuma daha ekliyorum, kendi okumam olarak: perçem, kibrin yeridir (Alak bölümünde kaydedildi); ayak, yürümenin yeridir. Yani tutulan iki nokta, kişinin başını kaldırdığı ve yürüdüğü yerlerdir. İkisi de bir irade göstergesidir.