Müddessir 40-42. ayetler

Fî cennâtin yetesâelûn / Ani'l-mücrimîn / Mâ selekeküm fî sekar "Bahçelerdedirler; birbirlerine sorarlar — suçluları: 'Sizi sekar'a ne soktu?'"

Kök: س-أ-ل. Sormak. تَفَاعُل babında (tesâele): karşılıklı, birbirine sorma.

Bu bab müşâreket (karşılıklılık) bildirir: tekâtele (birbiriyle savaştı), tehâsame (davalaştı).

Nebe' bu fiille açılıyor (ammâ yetesâelûn) ve orada işlendi.

Ve dizimde bir geçiş var, dikkat çekicidir.

Ayet önce yetesâelûn diyor — birbirlerine soruyorlar; ve sordukları konu ani'l-mücrimîn — suçlular hakkında.

Sonra kırk ikinci ayette soru doğrudan suçlulara yöneliyor: mâ selekeküm — "sizi ne soktu?"

Yani soru, hakkında konuşmaktan doğrudan sormaya geçiyor. Üçüncü şahıstan ikinci şahsa.

Bu geçişi bir dizim gözlemi olarak kaydediyorum.

Kök: س-ل-ك. Somut anlamı: bir şeyi bir başka şeyin içine geçirmek, iplik gibi sokmak.

Seleke'l-hayta fi'l-ibra — ipliği iğneye geçirdi. Türkçedeki "silk" ve "mesleki" ile ilgisi yoktur; ama "sülûk" (bir yola girmek) ve "meslek" (girilen yol) bu kökten gelir.

Kur'an'daki kullanımları kökü aydınlatıyor:

• "Onu suçluların kalplerine böyle sokarız" (Hicr 15/12).
• "Her türden iki eş sok" (Mü'minûn 23/27) — gemiye.
• "Ondan geniş yollar açtık ki oralarda yürüyesiniz" (Nûh 71/20).
• "Kim Rabbinin zikrinden yüz çevirirse, onu çetin bir azaba sokar" (Cin 72/17) — yeslükhü azâben sa'adâ.

Ve son örnek üzerinde durmaya değer.

Cin 72/17'de aynı fiil (seleke) ve aynı kök (ص-ع-د, sa'adâ) yan yana geçiyor. Ve bu sûrede de ikisi var: se-urhikuhû suûdâ (74/17) ve mâ selekeküm fî sekar (74/42).

İki kelime, iki sûrede, aynı bağlamda. Bunu bir gözlem olarak kaydediyorum; bir gönderme iddiasında bulunmuyorum.

Ve sorunun kendisi üzerinde durmak gerekiyor.

Soru مَا ile başlıyor: "ne?" — sebep soruluyor.

Ve fiil geçişli: selekeküm — "sizi soktu". Yani fâil soruluyor: sizi oraya sokan şey neydi?

Sorulan kişi, kendi eylemini anlatmak zorunda kalıyor.

Ayet, cehennemliklerin durumunu dışarıdan tarif etmiyor; onlara kendi ağızlarından anlattırıyor. Ve bu, sûrenin en etkili tekniklerinden biridir.