Târık 2. ayet

Ve mâ edrâke me't-târık "Târıkın ne olduğunu sen ne bilirsin?"

وما أدراك kalıbı Hümeze bölümünde ayrıntılı işlendi, Kâria'da iki kez uygulandı. Orada kaydedilen kural şuydu:

Târık sûresinde kalıp mâzî gelmiştir ve kural işliyor: hemen bir sonraki ayette açıklama var — en-necmü's-sâkıb.

Bu, kuralın sağlamlığını gösteren örneklerden biri olarak kaydedilmeye değer. Kâria'da iki kez, Kadr'da bir kez, burada bir kez; dördünde de mâzî geldi ve dördünde de açıklama arkasından geldi.

Bir kelimeyi söyleyip sonra "bunun ne olduğunu bilir misin?" diye sormak, sonra da cevabı vermek — bu, gereksiz bir dolambaç gibi görünebilir. Doğrudan "Göğe ve delip geçen yıldıza andolsun" denebilirdi.

Denmemiş olmasının iki sonucu var:

Birincisi, kelime iki kez duyuluyor. Târık birinci ayette geçiyor, ikinci ayette bir daha geçiyor. Ve dikkat: ikinci geçişte zamir kullanılmamış — "o nedir?" (mâ hüve) denebilecekken kelimenin tamamı tekrarlanmış. Arapçada zamirle idare edilebilecek yerde ismin tekrarı tefhîm (büyütme) bildirir. Bu tekniği İhlâs'ın ikinci ayetinde (Allâhu's-Samed) ve Kâria'nın ilk üç ayetinde de görmüştük.

İkincisi, araya bir boşluk giriyor. Soru sorulduğu anda dinleyicinin zihni cevabı aramaya başlar. Cevap bir ayet sonra geldiğinde, dinleyici artık pasif değildir; sorunun içinde beklemektedir. Kalıbın Kur'an'daki temel işlevi budur ve Hümeze bölümünde şöyle kaydedilmişti: bu kalıp, bilgi vermeden önce bilginin yetmeyeceğini ilan eder.

İltifat. Edrâ-ke — "sen". Sûre üçüncü şahısla, yemin diliyle konuşurken bir anda ikinci tekile dönüyor. Bu üslup (hitabın yön değiştirmesi) Hümeze ve Kâria bölümlerinde işlendi; buradaki işlevi de aynıdır: anlatım durur, dinleyen sahneye çekilir, sonra anlatım devam eder.