وَزَكَرِيَّآ إِذْ نَادَىٰ رَبَّهُۥ رَبِّ لَا تَذَرْنِى فَرْدًا وَأَنتَ خَيْرُ ٱلْوَٰرِثِينَ · فَٱسْتَجَبْنَا لَهُۥ وَوَهَبْنَا لَهُۥ يَحْيَىٰ وَأَصْلَحْنَا لَهُۥ زَوْجَهُۥٓ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ يُسَٰرِعُونَ فِى ٱلْخَيْرَٰتِ وَيَدْعُونَنَا رَغَبًا وَرَهَبًا وَكَانُوا۟ لَنَا خَٰشِعِينَ
Ve Zekeriyyâ iz nâdâ rabbehû rabbi lâ tezernî ferden ve ente hayru'l-vârisîn · Fe'stecebnâ lehû ve vehebnâ lehû Yahyâ ve aslahnâ lehû zevceh, innehüm kânû yüsâriûne fi'l-hayrâti ve yed'ûnenâ rağaben ve raheben ve kânû lenâ hâşiîn
"Zekeriyyâ'yı da an: hani Rabbine seslenmişti: 'Rabbim! Beni tek başıma bırakma. Sen mirasçıların en hayırlısısın.' · Biz de ona karşılık verdik, ona Yahyâ'yı bağışladık ve eşini onun için elverişli kıldık. Onlar hayırlarda yarışır, umarak ve korkarak bize yalvarırlardı. Ve bize karşı derin bir saygı içindeydiler."
Ve bu, dizideki dört seslenişin sonuncusudur. Ve ilk üçünden bir yönüyle ayrılıyor: burada bir talep var.
| Ayet | Sesleniş | Talep var mı |
|---|---|---|
| 76 | Nûh | (İçerik verilmiyor) |
| 83 | Eyyûb | Yok — durum bildirimi + sıfat |
| 87 | Yûnus | Yok — tevhid + tenzih + itiraf |
| 89 | Zekeriyyâ | Var — lâ tezernî ferden |
Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum, dayanağı fiilin kipidir: cümle bir şey istemiyor — bir hâlin sürmemesini istiyor. Ve ferd kelimesi, istenen şeyin ne olduğunu değil, korkulan şeyin ne olduğunu söylüyor.
Ferd — ف-ر-د kökü: tek, eşi ve benzeri olmayan, yalnız. Ve kelime vahdden farklıdır: vâhid sayıca birdir; ferd, yanında kimse olmayandır.
| Ayet | Kapanış | Kalıp |
|---|---|---|
| 83 | ve ente erhamü'r-râhımîn | ve ente + ism-i tafdîl + aynı kökün çoğulu |
| 89 | ve ente hayru'l-vârisîn | ve ente + ism-i tafdîl + çoğul |
Ve sıfatın seçimi kaydedilmeye değer — bunu kendi okumam olarak veriyorum: istenen şey evlattır; seçilen sıfat ise vâris — mirasçı. Yani dua, isteğini dile getirdikten sonra, isteği karşılanmasa bile bir eksiklik doğmayacağını kendi içinde söylüyor. Cümle, kendi talebine bir sınır koyuyor.
| Görüş | Islâh ne anlamda |
|---|---|
| 1 | Bedenî elverişlilik — doğurmaya elverişli kılındı |
| 2 | Huy ve hâl — güzel bir hâle getirildi |
| 3 | Kelime genel bir "elverişli kılma" bildiriyor; ayrıntısı verilmiyor |
İki kelime mansûbdur; nahivciler hâl ya da mef'ûlün leh sayar: "umarak ve korkarak" ya da "umut ve korku sebebiyle".
| Kelime | Kök | Ne bildiriyor |
|---|---|---|
| رَغَب | ر-غ-ب | İstekle yönelmek — rağıbe fîhi: ona rağbet etti |
| رَهَب | ر-ه-ب | Ürpertiyle sakınmak — rehbet: içe işleyen korku |
Ve kökler zıt yönlü hareket bildiriyor: biri ona doğru, öteki ondan geri. Arapçada rağıbe fî (ona yöneldi) ile rağıbe an (ondan yüz çevirdi) harfi cere göre ayrılır; kökün kendisinde bir yön vardır.
Bunu bir kelime kaydı olarak veriyorum: ayet duayı tek yönlü bir hareket olarak tarif etmiyor. İki zıt eğilim aynı fiilde birleşiyor.
يُسَٰرِعُونَ فِى ٱلْخَيْرَٰتِ — yüsâriûn — III. bâb: yarışırcasına koşmak. Ve el-hayrât kelimesi yetmiş üçüncü ayette geçmişti: ve evhaynâ ileyhim fi'le'l-hayrât. Aynı kelime, dizinin iki ucunda. Sûre içinde doğrulanabilir bir tekrardır.
خَٰشِعِين — kök خ-ش-ع: alçalmak, boyun eğmek, sesin kısılması. Kelimenin somut resmi: gözün yere inmesi, sesin alçalması. Ve seksen dokuz-doksanıncı ayetlerin özneleri çoğuldur (innehüm) — yani hüküm Zekeriyyâ, Yahyâ ve eşini birlikte kapsıyor.