إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَٰتٍ وَإِن كُنَّا لَمُبْتَلِينَ
Dizim kaydedilmelidir: âyât çoğuldur. Kur'an'da bu kalıp çoğunlukla tekil gelir (inne fî zâlike le-âyeten). Burada çoğul geliyor.
Bunu bir gözlem olarak kaydediyorum: anlatılan kıssa tek bir olay değil — davet, itiraz, gemi, kurtuluş, boğulma. Çoğul, kıssanın basamak sayısına uyuyor.
Dizim üzerinde dilciler durur: in burada muhaffefe mine's-sakīledir (aslı inne), ve lâm onu ayırt eden fârika lâmıdır. Yani cümle olumsuz değil, pekiştirmelidir: "biz elbette sınayanlarız."
ب-ل-و / ب-ل-ي kökü: denemek, sınamak; ve eskitmek, yıpratmak. İbtilâ — sınama. Kök Mülk 67/2'de (li-yeblüveküm eyyüküm ahsenü amelâ) ve Ankebût 29/2-3'te işlendi. Tekrarlamıyorum.
Ve cümlenin yeri kaydedilmelidir: kıssanın kapanışında sınama kelimesi geliyor. Yani anlatılan olay, bir helâk haberi olarak değil, bir sınama örneği olarak mühürleniyor.
Bunu kendi okumam olarak veriyorum, dayanağı cümlenin bu konumudur. Ve Furkān 25/20'de (ve cealnâ ba'daküm li-ba'dın fitneten e-tasbirûn) aynı çerçeve işlenmişti — orada sınamanın insanlar eliyle geldiği kaydedilmişti. Oraya dayanıyorum.