كَذَّبَ أَصْحَٰبُ لْـَٔيْكَةِ ٱلْمُرْسَلِينَ · إِذْ قَالَ لَهُمْ شُعَيْبٌ أَلَا تَتَّقُونَ · إِنِّى لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ · فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ · وَمَآ أَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِىَ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ
Kezzebe ashâbü'l-Eyketi'l-mürselîn · İz kāle lehüm Şuaybün elâ tettekūn · İnnî leküm rasûlün emîn · Fettekullâhe ve etîûn · Ve mâ es'elüküm aleyhi min ecrin; in ecriye illâ alâ rabbi'l-âlemîn
"Eyke halkı da elçileri yalanladı. · Hani Şuayb onlara demişti ki: 'Sakınmaz mısınız? · Ben size gönderilmiş güvenilir bir elçiyim. · Öyleyse Allah'tan sakının ve bana uyun. · Buna karşılık sizden bir ücret istemiyorum; benim ücretim ancak âlemlerin Rabbine aittir.'"
Bu beş ayet, sûrenin ortak kalıbının beşinci ve son tekrarıdır — ve kalıp burada iki yerde bozuluyor.
| Kırılma | Ötekiler | Burada |
|---|---|---|
| Fiil | Kezzebet (müennes) | Kezzebe (müzekker) |
| Nispet | Ehûhüm … ("kardeşleri") | yok — yalnız Şuaybün |
Bu iki kırılmanın sebebi ve birbiriyle bağı "Sûrenin omurgası" bölümünde Tablo 2'de işlendi; tekrarlamıyorum. Özeti: muhatap bir soy adıyla değil, bir yer adıyla anılıyor (ashâbü'l-Eyke) ve ashâb müzekker çoğuldur.
Kelime Kur'an'da dört yerde geçer (Hicr 15/78; Şuarâ 26/176; Sâd 38/13; Kāf 50/14) ve Sâd ile Kāf'de anıldı.
| Ad | Nerede | Türü |
|---|---|---|
| Medyen | A'râf 7/85; Hûd 11/84; Ankebût 29/36 | Kavim / şehir adı — ehûhüm Şuayb denir |
| Ashâbü'l-Eyke | Hicr 15/78; Şuarâ 26/176; Sâd 38/13; Kāf 50/14 | Yer adı — ehûhüm denmez |
Ve tabloda görülen şey, metinden doğrulanabilir bir düzendir: Kur'an Medyen dediği yerde ehûhüm Şuayb der; Eyke dediği yerde demez.
Bu ikisinin aynı topluluk mu, iki ayrı topluluk mu olduğu tartışılmıştır. Nakledilen görüşleri tablo hâlinde veriyorum; tercih dayatmıyorum:
| Görüş | Dayanağı | Zayıf tarafı |
|---|---|---|
| Aynı topluluk, iki ayrı ad | İki yerde de aynı peygamber (Şuayb) ve aynı konu (ölçü-tartı) var | Ehûhüm farkı açıklanmalı |
| İki ayrı topluluk, aynı peygamber | Kur'an'ın ehûhüm demeyişi bir ayrım işareti sayılır; helâk biçimleri de farklı anlatılır (sayha / racfe — Medyen; yevmü'z-zulle — Eyke) | Kur'an iki ayrı topluluk olduğunu açıkça söylemiyor |