29/15-23 — Nûh'tan sonra İbrâhim: "siz bir yalan uyduruyorsunuz"
Ve İbrâhîme iz kāle li-kavmihi'büdullâhe vettekūh · İnnemâ ta'büdûne min dûnillâhi evsânen ve tahlükūne ifkâ · İnne'llezîne ta'büdûne min dûnillâhi lâ yemlikûne leküm rızkan fe'bteğū indallâhi'r-rızka va'büdûhü veşkürû leh
"İbrâhim de kavmine şöyle demişti: 'Allah'a kulluk edin ve O'na karşı gelmekten sakının… Siz Allah'tan başka birtakım putlara tapıyor ve bir yalan uyduruyorsunuz. Allah'tan başka taptıklarınız size rızık veremezler. Rızkı Allah katında arayın, O'na kulluk edin ve O'na şükredin.'"
Kökün "yaratmak" ve "uydurmak" anlamlarını birlikte taşıması dilciler tarafından kaydedilir: ihtilâk — uydurma. Ortak çekirdek, bir şeyi biçimlendirip ortaya çıkarmaktır.
Bunu kendi okumam olarak kaydediyorum ve dayanağı ayetin kendi dizimidir: kavim, yaratamadığı şeye tapıyor; ama ayet onların bir şey "yarattığını" söylüyor — uydurulmuş bir yalan. Yani fiil ellerinden alınmıyor, nesnesi değiştiriliyor.
Delil, rızık üzerinden kuruluyor — ve bu, sûrenin altmışıncı ayetinde (rızkını taşıyamayan canlılar) tekrar dönecek. İki ayet arasındaki bağ metinden doğrulanabilir.
Ve İbrâhim'in kavminin cevabı 24. ayette gelecek: iktülûhü ev harrikūh. Yani delile verilen karşılık, delil değil.
فَـَٔامَنَ لَهُۥ لُوطٌ (26) — ve bu uzun anlatının sonucunda tek bir kişinin iman ettiği kaydediliyor.
Bunu bir gözlem olarak kaydediyorum: sûre, sonucu sayı olarak veriyor ve sayı birdir. Sûrenin konusu sabır ve sınanma olduğu için, bu rakam bir ölçek işlevi görüyor — nitekim on dördüncü ayette Nûh'un dokuz yüz elli yılı da aynı işi görmüştü.