Vâkıa 95-96. ayetler

İnne hâzâ le-hüve hakku'l-yakīn · Fe-sebbih bi'smi rabbike'l-azîm

"Şüphesiz bu, kesin gerçeğin ta kendisidir. Öyleyse yüce Rabbinin adını tesbih et."

Cümlede üç tekit vardır: inne + le + hüve (fasıl zamiri). Arapçada bu yığılma, söylenenin tartışmaya kapatılması demektir.

Ve bu, sûrenin kırk yedinci ayetindeki itirazın tam karşısındadır: orada e-innâ le-meb'ûsûn diye iki tekitle soru sorulmuştu. Burada üç tekitle cevap veriliyor.

Hakk — kök ح-ق-ق: sabit olan, yerli yerinde olan, gerçek. Yakīn — kök ي-ق-ن: şüphenin kalmaması.

Kur'an'da yakīn kelimesi üç ayrı terkiple geçer ve bu üçlü dizinde daha önce işlendi:

Klasik tefsirlerde bu üçlü genellikle bir derecelenme olarak açıklanır: bilerek kesinlik, görerek kesinlik, yaşayarak kesinlik. Bu izahı geleneğinde yaygın bir açıklama olarak aktarıyorum; terkiplerin lafzından zorunlu olarak çıkan bir sıralama değildir ve dilciler hakku'l-yakīn ifadesinin izafet yapısını da farklı açıklar.

Hâzâ — "bu". Neye işaret ettiği söylenmiyor. Klasik tefsirlerde en yaygın okuma, sûrede anlatılan bütününe işaret ettiğidir.

Bu ayet, yetmiş dördüncü ayetle kelime kelime aynıdır. Kelimelerin tahlili orada yapıldı; tekrarlamıyorum.

Tekrarın yeri kaydedilmelidir:

Aynı emir, iki ayrı delil kümesinin sonunda. Sûrenin yapısı bölümünde bu tekrarın blok sınırlarını çizdiğini kaydetmiştim; burada işlevi tamamlanıyor.

Ve kapanış kaydedilmeye değer: sûre doksan altı ayet boyunca kıyameti, üç sınıfı, cenneti, cehennemi, delilleri ve ölümü anlattıktan sonra muhataptan tek bir şey istiyor: tesbih.

Kendi okumam olarak veriyorum: istenen şey bir bilgi değil, bir eylem bile değil — bir tavır. Sebbih, kökü itibarıyla uzak tutmaktır: Allah'ı O'na yakışmayan her şeyden tenzih etmek. Sûre boyunca yapılan da tam olarak buydu: kimin neyi yapabildiğine dair yanlış tasavvurları tek tek elemek. Son emir, o elemenin adını koyuyor.